سه شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۶
  • :
  • :

تمام چیز درباره دندانپزشکی

تمام چیز در مورد دندانپزشکی

دندانپزشکی زیبایی

مقدمه
از روزگار کهن بیماری دهان مساله آدم ها بوده است. جمجمه افراد Cro-Magnon که ۲۵۰۰۰ سال پیش در زمین ساکن بودند، شواهدی از پوسیدگی دندان را نشان می‌دهد. قدیمیترین منبع ثبت شده مریضی دهان از متن سومری است. (Circa 5000 سال قبل از میلاد) که کرمهای دندان را بعنوان دلیل پوسیدگی دندان شرح می‌دهد. هیچ کس نمی‌تواند انکار نماید که در طی سالها دندانپزشکی گامهای زیادی برداشته و قدیم حال و آینده دندانپزشکی یکی از عنوانهای مورد بحث پیشکسوتان دندانپزشکی در چهل هفتمین گردهمایی سالیانه آکآدم ی دندانپزشکان عمومی می‌باشد.
Eric Curtis دندانپزشک، مورخ نامدار دندانپزشکی و سخنگوی آکآدم ی دندانپزشکان عمومی می‌گوید: مطمئناً چیزهای بسياري از قرون وسطی تا ابتدای سالهای ۱۷۰۰ زمانی که اکثرا ٌ بهبود های دندانپزشکی توسط افرادی بنام جراحان آرایشگر انجام می‌شد، تغییر کرده است. این افراد تمام کاره، دندانها را می‌کشیدند جراحیهای کوچک را انجام می‌دادند، بعلاوه مو کوتاه می‌کردند، زالو می‌انداختند و مومیایی می‌کردند.

دندانپزشکی باستانی
در زمان باستان، مایاها مردمانی با فرهنگ سطح بالا بودند که در گواتمالا و هندوراس فعلی می زیستند. آنها که از مردم بابل باستانی هم قدیمی تر بودند، به دلایل مذهبی اقدام به قرار دادن اینله روی دندانها و یا سوراخ کردن صورت گوش می‌نمودند. آنها در قرار دادن اینله‌های سنگی زیبا روی حفرات تراش داده شده دندانهای قدامی بالا و پایین گاهي دندانهای پرمولر، مهارت داشتند. شکی نیست ، این اینله‌ها روی دندانهای زنده قرار داده می‌شد آنچنان دقیق این کار انجام می‌گرفت که حتی تا هزار سال بعد این اینله‌ها، در جای خود باقی می‌ماندند. اینله‌ها با سمان‌های ویِژگزینشه به حفره چسبانده می‌شد که جنس عمده آنها با اسپکتروگرافی، کلسیم، فسفات تشخیص داده شده است.

دندانپزشکی در گذر زمان
• در اوان کودکی، یک دختر ان فرقه Vanomami در ونزوئلا ، باریکه‌های تیز شده از چوب سخت و بامبو را به لبها و گونه‌هایشان فرو می‌نمودند که جنبه زیبا یی داشته است.
• پونتیک یا دندان مصنوعی در این دنچر پارسیل ثابت، جایگزین ثنایای میانی سمت راست بالا که از دست رفته، شده است. ابه احتمال زیاد لاً دندانی از یک گاو نر است که به نواری از طلا پرچ شده است (متعلق به سرزمین Etruria Musee de l Ecole Dentaire de paris)
• مسواک اولیه، مسواک خاورمیانه به نام Siwak و Misswak شاخه کوچک از درخت سالوادورا پرسیکا به نظر نیم اینچ است که آن را برای روز در آب غوطه‌ور می‌سازند تا الیاف آن از هم جدا شود. چوب این درخت حاوی بی‌کربنات سدیم اسید تانیک وبقیه موادی است که تأثیر مثبتی روی لثه‌ها دارد.
• دندانپزشکان در سالهای ۱۷۰۰ به جوامع آمریکایی مهاجرت کردند خود را ابتدا وقف حذف دندانهای بیمار و قرار دادن دنچرهای مصنوعی نمودند. مواد ترمیمی استفاده شده قلع، ورق طلا، سرب نقره بود. دنچرها از عاج تراشیده می‌شد یا از دندانهای گاو نر فرم داده می‌شد.
• در سالهای ۱۸۰۰ حرفه دندانپزشکی حاوی کارهایی نظیر کشیدن دندانها با Turnkay (یک وسیله ابتدایی شبیه به آچار چرخ ضامن‌دار که برای کشیدن دندانها مصرف می‌شد)، پاک کردن دندانها با کاغذ تراش (Seraper) و برداشت پوسیدگیها با وسایل دستی بود.
• Watter Hermann Ryff رساله جراحی بزرگ Gross chirurgey را در سال ۱۵۴۵انتشار ساخت و بنظر می‌رسد چندین بار آن را تجدید (Great Surgery) چاپ نمود، از عبارت یکی در سال ۱۵۵۹ که در آن عکسهایی از قلمهای جرم گیری Scaler دیده می شود. تصاویر Ryff دقیق و درست بود. متأسفانه عمر او کفاف نداد کتاب دندانپزشکی که او تصمیم داشت بنویسد، هرگز چاپ نشد.
• صندلی دندانپزشکی James Beall Morrison در سال ۱۸۶۸ یک مکانیسم منحصر به شخص داشت که به دندانپزشک اجازه می‌داد آن را در هر جهتی کج نماید. با وجود ویژگی ها ی واضح آن، تنها چهار نمونه از این صندلی درست شد (موزه دانشکده کپنهاک) صندلی دندانپزشکی توسط شرکت سازنده وسایل دندانپزشکی در ۱۸۷۵ معرفی گردید که بر اساس بروشور تبلیغاتی آن می‌توانست به اندازه کافی به عقب خم شود تا به دندانپزشک اجازه دهد، نشسته کارکند، ولی اکثرا دندانپزشکان تا حدود سال ۱۹۵۰ ترجیح می‌دادند که حین کار ایستاده باشند.
• در ۶ مارس ۱۸۴۰ اولین کالج دندانپزشکی جهان در ایالت مریلند به نام کالج بالتیمور، در نتیجه تلاش های Hayden,Harris تأسیس گردید.
• کشف با اهمیت زیاد بی‌حس کننده در علم پزشکی توسط دندانپزشک آمریکایی به نام Hartford در سال ۱۸۴۴ انجام شد و آن گاز خنده آور نیتروزاکساید بود. وی بعد از انجام بی‌حسی (بیهوشی)، دندان فردی را بدون احساس درد، کشید. در انتها دهه اول قرن بیستم، بی‌حسی موضعی جایگزین بیهوشی عمومی در مطب دندانپزشکی گردید. معرفی توسط شیمیدان آلمانی Alfred Einharn در ۱۹۰۴ ، دندانپزشکی را با حذف درد از اعمال دندانپزشکی متحول ساخت. در اوایل دهه ۱۹۲۰ اکثرا ٌ دندانپزشکان، دستگاه اشعه ایکس و استریلیزاتور داشتند.
• جامعه پرستاران دندانپزشکی (دستاصحاب دندانپزشکی) در اوایل سال ۱۹۲۳ تشکیل گردید دندانپزشکی چهار دستی به تدریج فراگیر شد. دکتر آلفرد فونس Bridgeport در ایالت آمریکا، اولین فردی بود که به نقش با اهمیت بهداشت دهان دندان در حرفه دندانپزشکی یقین پیدا کرده تربیت بهداشتکار دهان و دندان را پایه گذاری نمود. او در نوامبر ۱۹۱۳ اولین کلینیک بهداشتکاران دهان و دندان را به نام کلینیک در گاراژ خانه افتتاح نمود.
• دندانپزشکان در سال ۱۸۴۷ به نقش پیشگیری کننده فلوراید در پیشرفت پوسیدگیهای دندانی پی بردند. در سال ۱۹۰۸ دکتر Mckay که در چشـم ه‌های کلرادو زندگی می‌کرد، متذکر ایجاد لکه‌های قهوه‌ای رنگی در روی دندان کودکان شهرش شد که امروزه می‌دانیم در تاثیر مصرف بیش از میزان فلوراید می‌باشد. او فهمید که ماده‌ای در منبع آب شهر علت ظهور آن است و اینکه این کودکان پوسیدگی زیاد پایینی دارند. ولی آن علت را شناسایی نکرد.
• اولین کلینیک دندانپزشکی در جهان در سال ۱۹۰۲ توسط Jessen از استراسبورگ آلمان افتتاح گردید اولین ژورنال تخصصی، ژورنال پریودنتولوژی بود که در سال ۱۹۳۰ چاپ شد.
• در طی قرن بیستم، هشت تخصص در دندانپزشکی تکامل یافت که امروزه هریک ژورنالهای اختصاصی خود را داراست. انجام امتحانات بورد در هر رشته به ترتیب زیر انجام شد:
o ارتودنسی ۱۹۳۰
o جراحی دهان ۱۹۴۶
o پاتولوژی دهان ۱۹۴۸
o |پروتز ثابت|پروتز ۱۹۴۸
o دندانپزشکی اطفال ۱۹۴۹
o دندانپزشکی اجتماعی ۱۹۵۱
o اندودانتیکس ۱۹۶۴

چشـم انداز
در قرن قدیم ، امید به زندگی افراد تقریباً دو مساوی شده است تغییرات زیاد بسياري در کیفیت زندگی رخ داده است. بعضی از این تغییرات که تأثیر مثبتی بر دندانپزشکی داشته‌اند حاوی موارد زیر می‌باشند: تأکید بیشتر بر بهداشت فردی دسترس بودن آنتی‌بیوتیکها، واکسنها، فلوریداسیون، رژیم های غذایی ویرایش یافته، الکتریسیته و گرما، اشعه ایکس، تلفن، رایانه ‌ها و اینترنت. دانش دندانپزشکی امروزی حاوی مصرف از ترمیم‌های نقره سفید، فلوریداسیون، روشهای air abrasion جهت ترمیم حفرات و غیره می‌باشد.
بیشتر شدن تعداد افراد بالای ۶۵ سال که دندانهایشان را حفظ کرده ‌اند دندانپزشکی را تحت تأثیر قرار داده است و توجه بیشتری به نیازهای پیچیده افراد مسن تر معطوف گشته است. ارتقا جمعیت آگاهتر و فرهیخته تر در آمریکا بطور نسبی، تعداد ملاقاتهای دندانپزشکی برای داشتن لبخندی زیبا را بیشتر شدن داده است که کاملاً در تضاد با دلایل ویزیتهای دندانپزشکی در صد سال قدیم است: تسکین درد و بازیابی عملکرد در قرن آینده، با بیشتر شدن تعداد افرادی که دندانهایشان را در طول زندگی سالم نگهداشته‌اند، این تمایل در مشتریان بیشتر شدن خواهد یافت.
دکتر Curtis می‌گوید: بطور حتم هیچ کس نمی‌داند که آینده دندانپزشکی چه چیزی را در خود خواهد داشت. من تصور می‌کنم با ورود به قرن بیست یکم ما شاهد ترکیبی از دندانپزشکی با نگهداری های کامل سلامت ی باشیم تمرکز بر رابطه بین سلامت دهان و سلامت عمومی خواهد بود. تکنولوژی همراه با رایانه برای تشخیص و بهبود و بهبود های با واسطه ژن که ساختار ژنی دندانها را به منظور مقاوم ساختن آنها به پوسیدگی تغییر می‌دهد نیز بنا به اظهارات دکتر Cutis در آینده مهم خواهدبود.

تاریخچه دندانپزشکی در ایران
عده معدودی از سلمانی‌ها، شاگرد زرگرها عطارها را میتوان اولین افرادی دانست که با مصرف از روش‌های گوناگون، مبادرت به کشیدن دندان، گذاشتن روکش، ساختن دندان مصنوعی یا جهت تسکین دردها و اورام دهانی آنهم با وسایل زیاد اولیه مبادرت به انجام امور دندانپزشکی میکردند.
بعدها مسئله روش دندانپزشکی بیان شد که پیشگامان این حرکت را میتوان کتر میلچارسکی، دکتر سیاح برخي دیگر از دندانپزشکان آن دانست. ذکر این نکته لازم است که دندانپزشکی شاخه‌ای ازطب است فقط کلاس طب تا سال ۱۲۹۷ در مدرسه دارالفنون بود.
درآبان ماه آن سال کلاس طب به مدرسه طب تغییر کرد و در نتیجه این مدرسه دارای اتاق رییس جداگانه‌ای گشت که محل آن در حیاط بزرگ دارالفنون قرارداشت. با گذشت زمان وبا جدا شدن مدرسه طب از دارالفنون چنداتاق درحیاط وزارت معارف به آن اختصاص داده شد.
در سال ۱۳۰۰ که دکتر سیاح تحصیلات را دراروپا به انتها رسانید، به ایران مراجعت و با افرادی مثل دکترمیلچارسکی، دکتراشتومپ دکتر استپانیان آشنا شد. اکثرآنها پزشکان ویژه دربار بودند. در آن به پیشنهاد دکترمیلچارسکی و دکتر سیاح وتصویب مسوؤلین دستور راه‌اندازی مدرسه دندانسازی داده شد.این مدرسه در سال تحصیلی ۱۳۰۹-۱۳۱۰ وابسته به مدرسه عالی طب و مدیریت آن به عهده دکتر میلچارسکی بعد به دکتر سیاح واگذارگردید. در آن مدرسه دندانسازی دو اتاق و یک زیر زمین بود که امور بهبود ی، لابراتوری اداری در آن انجام می گرفت.
تجهیزات و گاهي از مواد جمله بودند از چند صندلی با سلفدان‌های حلبی، چهار عدد چرخ پائی دندانپزشکی جهت کلینیک، میز چوبی، سه عدد چهارپایه، یک ولکانیزاتور گچ ساختمانی که بوسیله محمدخان اولین مستخدم مدرسه دندانسازی کوبیده میشد و الک میگردید.
روش ‌های نظری و عملی در این مقطع بوسیله دکتر آشوت هاروطونیان شهریار سلامت انجام می شد.
پایه دانشگاه به سبک دانشگاه ‌های اروپایی در سال ۱۳۱۳ ریخته شد. در مهرماه آن سال دکتر سیاح رئیس دانشکده ودکترمحسن لک عهده دار تدریس کلینیکی شدند. دوره آن پنج سال بود که چهارسال آن صرف روش ‌های عملی ونظری میگردیدو یکسال جهت تولید و ساخت وتدوین انتها نامـه .
رشته‌های تخصصی دندانپزشکی که در ادامه به صورت کلی درمورد آنها بحث خواهد شد :

اندودنتیکس (تخصص بهبود ریشه دندان)
تخصصی از دندانپزشکی است که علوم پایه و کلینیکی آن حاوی تشخیص، پیشگیری بهبود بیماری ها وصدمات پالپ بافتهای اطراف ریشه مرتبط با پالپ است . بهبود پالپ دندان با نامـه ای روت کانال، اندو عصب کشی … شناخته می‌شود که این معمولترین بهبود ی است که توسط متخصصین این رشته انجام می‌شود. بیان اینکه دندانی احتیاج به معالجه ریشه دارد یا به اصطلاح عامیانه عصب کُشی یا عصب کِشی شود در بسياري از بیماران ایجاد هراس اضطراب می‌کند اکثرا ترس و نگرانی آنها ناشی از مطالب نادرستی است که در این زمینه شنیده‌اند. بسياري از بیمارانی که جهت خلاصی از درد فوراً كار به کشیدن آن کرده اند، بعداً پشیمان شده و آرزو می‌کنند که ای کاش با معالجه ریشه، دندان را نجات داده بودند.به ویژه ً آنهایی که جهت جایگزینی آن دندانها با پروتزهای ثابت از تعرفه گـران این خدمات آبعضی می‌یابند.

پاتولوژی فک دهان صورت (آسیب شناسی)
علمی است که علت، ویژگیها، روش عملکرد و تأثیربیماری های مرتبط با ناحیه فک دهان صورت را کشف و ارزیابی می‌نماید. کار در این رشته حاوی تحقیق وتشخیص بیماری ها با مصرف از معاینات کلینیکی ، رادیوگرافی، میکروسکوپی، بیوشیمیایی و … می‌باشد.

رادیولوژی فک دهان وصورت
تخصصی از دندانپزشکی است که با تولید و ساخت تفسیر تصاویر و اطلاعات بامصرف از اشعه‌های تابان به تشخیص کنترل ها و ناهنجاریهای فک دهان و صورت می‌پردازد.

جراحی فک و دهان و صورت
تخصصی در دندانپزشکی است که حاوی تشخیص، جراحی و بهبود های کمکی بیماری ها، صدمات و نقایص عملکردی قشنگ یی بافتهای نرم و سخت ناحیه دهان و فک و صورت می‌باشد.

ارتودنتیکس (کارشناس ارتودنسی)
این تخصص بخشی از دندانپزشکی است که در رابطه با کنترل، هدایت تصحیح بافتهای دهانی صورتی در حال رویش یا بالغ می‌باشد مثل وضعیتهایی که نیاز به جابجایی دندانها دارد، تصحیح ارتباطات نامناسب فکی و دندانی، تنظیم و تصحیح روابط بین دندانها و استخوانهای سر صورت. مسئولیت اصلی ارتودنتیست، تشخیص، پیشگیری ، تفسیر و بهبود انواع جفت شدن غلط دندانها و تغییرات بافتهای مجاور آنها می‌باشد.

دندانپزشکی کودکان
یک تخصص دندانپزشکی است که محدوده آن را سن فرد تعیین می‌کند. پیشگیری و بهبود های دهان دندان از زمان نوزادی و کودکی تا بلوغ به عهده کارشناس این رشته است. کودکان نیازمند مراقبت های مخصوص سلامت ی توسط کارشناس این رشته بهبود می‌شوند. همين طور دندانهای شیری، عادت مکیدن انگشت و پستانک، سیلانت (مواد مسدودکننده شیارهای دندان)، فضانگهدار روکش دندان شیری (SSC) جزو این بخش است.

پریودنتیکس (تخصص بیماری های لثه بافتهای نگه دارنده دندان)
این تخصص به پیشگیری و بهبود بیماری های بافتهای پشتیبانی کننده مجاور دندانها حفظ سلامت ، عملکرد و زیبا یی این ساختارها (لثه، استخوان فک …) می‌پردازد. مراقبت های لازم بعد از جراحی لثه و کشیدن دندان، پریودونتیت (پیوره)، لثه سالم , ژنژیویت (آماس لثه) و جرم گیری همين طور مریضی های لثه در اینتخصص دنبال می‌شود.

پرستودنتیکس (تخصص پروتزهای دندانی)
شاخه‌ای از دندانپزشکی است که به بازسازی حفظ عملکرد دهان، راحتی، سلامت ی قشنگ یی بیمار می‌پردازد. بازسازی ترمیم دندانهای طبیعی و یا جایگزینی دندانها بافتهای فکی- صورتی از دست رفته با جایگزینهای مصنوعی، در حیطه عملکرد این رشته است. این تخصص در دو بخش پروتز ثابت و پروتز متحرک است.

دندانپزشکی ترمیمی و قشنگ یی
تخصصی در دندانپزشکی است که به امر ترمیم و مرمت دندانهای طبیعی تأمین زیبا یی ظاهری دندانهای فرد می‌پردازد. ارتودنسی، انواع ترمیم‌های دندانی، ترمیم همرنگ دندان، سفید کردن دندانهای زنده، آمالگام برخي تصورات غلط درمورد آمالگام در این تخصص انجام می‌شود.

تشخیص بیماری های دهان
تخصصی در دندانپزشکی است که به امر تشخیص ناهنجاریها بیماری های بافتهای نرم و سخت دهان می‌پردازد. این بیماری ها احتمالا ویژه حفره دهان باشد و یا بخشی از بیماری عمومی که علایم آن در ناحیه دهان ظهور کرده است. آفت کوچک، گازگرفتگی گونه، بوی بد دهان، خشکی دهان، تغییرات دهانی همراه با ارتقا سن، فلوروزیس، دندان قروچه (براکسی زم)، سرطان دهان … در این شاخه مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

آیا جرم گیری به دندان آسیب می‌زند؟
خیر، جرم دندان علاوه بـر اینکه برای لثه و بافتهای نگهدارنده دندان ضرردار می‌باشد مکانی نیز برای تجمع و تکثیر میکروبهای پوسیدگی‌زا است. با عمل جرم گیری تعداد این میکروبها در دهان به مراتب کمتر می‌شود. با برداشته شدن جرم، بیمار احتمالا با زبانش حس نماید که دندانش خالی شده است. این حس همراه با میزان ی حساسیت به سرما یا گرما (بعد از جرم گیری) این تصور غلط را تقویت کرده است که ممکن است دندانهایش در حین جرم گیری تراش خورده باشند، در صورتی که مکانیزم دستگاه جرم گیری لرزشی بوده و قادر به تراش نمی‌باشد.
علت حساسیت دندان به سرما بعد از جرم گیری چیست؟
دندان حس بوده و در ناحیه طوق بسیار زیاد حساستر می‌باشد. وجود جرم بر طوق دندان به علت ضخامتی که دارد به عنوان یک عایق گرما ی عمل می‌کند و یا به جمله دیگر جلوی حس دندان را می‌گیرد. با برداشته شدن آن بدیهی است که دندان بهتر متوجه تغییرات گرما ی می‌گردد، همچنین ً بر تاثیر وجود جرم لثه پرخون و متورم شده با عمل جرم گیری التهاب آن فروکش می‌کند لذا میزان بیشتری از دندان نسبت به حالتی که قبلاً آماس لثه وجود داشته در دهان دیده می‌شود و این خود باعث احساس بیشتر تغییرات گرما ی می‌گردد. حساس شدن به سرما را می‌توان به حس ی که بدن آدم بعد از استحمام دارد، تشبیه نمود. حساسیت به سرما همیشه و معمولا بوجود نیامده در صورت ایجاد، گذرا موقتی بوده و جای هیچگونه استرس ندارد.
دندان بعد از جرم گیری لق می‌شود؟
خیر، با تجمع تدریجی جرم بر دندان، لثه و به دنبال آن میزان ی از استخوان نگهدارنده دندان تحلیل می‌رود. در واقع دندان به این دلیل قبلاً لق شده ولی به علت انباشتگی و یکپارچگی جرم چسبیده شدن دندانها به توسط آن، این حالت درک نشده و یا برداشته شدن جرم کشف می‌گردد بیمار آن را منتسب به عمل جرم گیری می‌داند. یک ضرب المثل می‌گوید « جلوی زیان را از هرکجا بگیری، منفعت است». لق شدن دندان منوط به ارزیابی استخوان انساج نگهدارنده دندان در تاثیر جرم پلاک میکروبی است و در تمام موارد بخصوص در مراحل اولیه بیماری های لثه بافتهای اطراف دندان دیده نمی‌شود.
جرم گیری درد دارد؟
خیر، موردی برای بی‌حس کردن دندان به زمان جرم گیری وجود ندارد. جرم گیری یا توسط قلمهای دستی یا با دستگاه صورت می‌گیرد. نوک قلم دستگاه جرم گیری لرزش و نوساناتی می‌باشد که با زدن ضربه‌های زیاد کوتاه بر جرم، آن را پاک می‌کند و دندان را نمی‌تراشد، آب دستگاه علاوه بـر پاک کردن و شستشو، دندان را هم خنک می‌کند.
جرم گیری را هر چند باید انجام داد؟
بسياري از اشویِژگزینشه با یکبار جرم گیری رعایت مستمر بهداشت دهان دندان شاید تا مدتها نیازی به جرم گیری مجدد نداشته باشند. بدیهی است که هرگونه کوتاهی در رعایت اصول بهداشت دهان منجر به تجمع دوباره جرم خواهد شد. همچنین ً برخي از بیماران به علت دارا بودن بزاقی با خصوصیات ویِژگزینشه از نظر میزان ترشح ترکیب، خیلی مستعد به تشکیل جرم می باشند ، همچنین ً استعداد به مریضی های لثه در خانواده‌هایی بیشتر می‌باشد. در این گروه از بیماران پیشنهاد می‌گردد جرم گیری در تناوب زمانی کوتاهتری انجام شود.
آیا مصرف از خمیر دندانهای ضد جرم مفید می‌باشد؟
خیر، اگر جرم با مسواک خمیر دندان پاک نشد جهت پاک کردن آن باید از دندانپزشکان یاری گرفت، همچنین ً خمیر دندانهایی که به عنوان ضد جرم معرفی شده‌اند دارای مقادیر بسیار زیاد ی از مواد ساینده بوده فقط رنگ لکه‌های رسوب کرده بر دندان را که Stain (زنگ) نام دارد، پاک می‌کنند مصرف دائمی از آنها توصیه نمی‌گردد. این خمیر دندانها، به علت دارا بودن مواد ساینده زیاد، ایجاد خراشهای خیلی ظریف بر سطح دندانها کرده و زمینه را جهت تجمع و چسبندگی بیشتر پلاک میکروبی فراهم می‌آورند.

پروتز ثابت دندان
براي چه دندانهای از دست رفته می بایست جایگزین شوند؟
بد نیست که بدانید محل قرار گرفتن دندانها را فشارهای وارده از طرف لب، زبان و گونه تعیین می‌کنند. به جمله دیگر دندانها در مکانی قرار گرفته‌اند که برآیند نیروهای وارده به آنها صفر است. از نظر سطوح قدامی – خلفی جونده هم وجود دندانهای دیگر دندان را محدود می‌سازد. یک دندان تا ی به رویش حرکت فعال ادامه می‌دهد تا به دندان مقابل برسد. همچنین ً دندانهای خلفی تر تمایل به حرکت به سمت جلو دارند. حال تجسم بکنید که اگر دندان مثلاً اولین آسیای بزرگ فک پایین از دست برود چه اتفاقاتی ممکن است بیفتد؟ با از دست رفتن این دندان، میزان ی از فضای حاصل از کشیده شدن آن با حرکت دندانهای مجاور (نه بطور کامل) اشغال می‌گردد. نتیجتاً فاصله‌ای بین دندانهای مجاور با دندان کناری شان ایجاد می‌گردد که علاوه بـر گیر غذایی و احتمـا ل ظهور پوسیدگی، باعث آزردگی بیماری لثه هم می‌شود. همچنین ً حرکت دندانهای مجاور بصورت کامل بدنه‌ای نبوده و با خم شدن انحراف محوری آنها همراه است. ماحصل این خم شدن و ضرر حاصله، ایجاد بیماری لثه با بپدیدار شدن پاکت لثه‌ای (عمیق شدن شیار لثه‌ای) در ناحیه زیر خم شدگی است. دیگر اینکه در صورت خم شدن، موقع جویدن غذا، نیرو در امتداد محور طولی دندان به آن وارد نشده و قوت وارده مخرب خواهد شد. با کشیدن یک دندان تغییرات ابه احتمال زیاد لی تنها منحصر به فک مربوطه نبوده و نظم و ارایش دندانهای فک مقابل را برهم می‌زند.
همان گونه ی که گفته شد دندانها تا ی به رویش ادامه می‌دهند تا به دندان مقابل برسند. نتیجتاً دندان مقابل به سمت ناحیه کشیده شده شروع به رویش می‌نماید. این رویش اضافی همچنین اینکه از نظر قشنگ یی ناخوشایند است به علت مزاحمتی که در موقع حرکات طرفی فک ایجاد می‌کند، جهت مفصل گیجگاهي فکی نیز ضرردار می‌باشد. باز مسئله به اینجا ختم نمی‌شود. اگر شکل دندان را در نظر بگیرید از قطر آن به سمت نوک ریشه کاسته می‌شود. بدیهی است با رویش بیشتر دندان، پارت ی از آن که مجاور دندانهای کناری قرار می‌گیرد اینک باریکتر بوده ایجاد فضا و فاصله‌ای را می‌نماید که محل گیر غذایی بوده عوارضی چون پوسیدگی و بیماری لثه را بدنبال دارد. می بایست بدانید که با کشیدن دندان، استخوان دستخوش تغییرات می‌گردد. استخوان هر فک از دو قسمت ساختمانی تشکیل شده است. سری آن استخوان مهم بوده و بدنه اصلی فک می‌باشد، پارت دیگر آن لانه دندانی بوده دندانها را در بر می‌گیرد وجود آن بسته به وجود دندانهاست.
چنانچه دندانی از دست برود و جایگزین نگردد این قسمت از استخوان تحلیل رفته و اگر در آینده نیازی به استفاده از دندانهای مصنوعی بصورت دست دندان باشد، به علت نقد شدید استخوان گیر آن کم شده، بیمار را اذیت کرده و یا غیر قابل مصرف می‌شود. در حالت طبیعی سلامت ، عمل جویدن غذا متناوباً با مصرف از دندانهای هر دو طرف فک صورت می‌گیرد. در صورت از دست دادن دندان یا دندانهایی در یک طرف دهان، یا بیمار از آن طرف فک کمتر مصرف کرده و یا اصلاً استفاده نمی‌کند. چنانچه از یک طرف فک استفاده نشود دندانها پاک نشده جرم می‌بندند و همچنین اینکه مستعد به پوسیدگی می‌شوند ناراحتی لثه نیز افزوده می‌گردد؛ زیرا که غذا میل کردن در پاک شدن دندانها حفظ سلامت ی لثه موثر است. با عادت طرفه غذا میل کردن تغییراتی بصورت سایش در سطح جونده ایجاد می‌گردد که در صورت شدت، احتمال دارد ایجاد ناقرینه گی در سطح جونده کرده و در شکل و قیافه شخص نیز تأثیر بگذارد. صورتهای مختلف پروتز ثابت عبارتند از:

ونیرها (veneer)
امروزه دیگر دلیل ی ندارد که فاصله بین دندانها یا دندانهای رنگ گرفته، بدشکل کج خود را تحمل بکنید . یک ونیر که روی دندانهای شما قرار داده می‌شود، غلط طبیعت و یا آسیب ناشی از یک آسیب را تصحیح کرده به شما یاری می‌کند تا لبخندی زیبا داشته باشید. ونیرها نازک بوده پوسته‌هایی هستند که با مواد همرنگ دندان برای هرفرد، بطور ویِژگزینشه ساخـته می‌شوند تا سطح جلویی دندانها را پوشش دهند. آنها ً در لابراتوار و بوسیله تکنسین دندانساز، از روی مد ی که بوسیله دندانپزشک شما تولید و ساخت شده، ساخـته می‌شوند. این بهبود غیر قابل برگشت است، زیرا برای تطبیق پوسته ونیر روی دندان، لازم است میزان کمی از مینای دندان برداشته شود. دندانپزشک ممکن است به شما پیشنهاد نماید که از گاهي غذاها و آشامیدن یها که ونیر شما را بدرنگ می‌کند،مثل چای و قهوه پرهیز بکنید . بعضی وقتها شاید ونیر ترک بردارد یا دچار شکستگی شود ولی جهت افراد، زیبا یی حاصل از فرد د آن بیشتر ارزش دارد.

روکش (Crown)
شما احتمال دارد جهت پوشاندن یک دندان بازگرداندن شکل و اندازه طبیعی آن، نیازمند روکش باشید. یک روکش دندان، دندان شما را قویتر ساخته و ظاهر آن را اصلاح می‌بخشد. وقتی میزان کافی از نسج دندان برای مراقبت پرکردگی وسیع باقی نمانده باشد، روکش می‌تواند آن دندان را بپوشاند. روکشها احتمال دارد جهت اتصال بریج، حفاظت از دندان ضعیف یا ترمیم دندانی که قبلاً شکسته است، بکار روند. روکش بهبود بهتر ی برای دندانهای بدرنگ یا بدشکل است. همين طور جهت پوشاندن یک ایمپلنت دندانی استفاده می‌شود. اگر دندانپزشک شما روکش شدن دندان را پیشنهاد می‌کند، ابه احتمال زیاد لاً به یکی از دلایل فوق می‌باشد تا به شما یاری کند دندانهایی سالم لبخندی قشنگ داشته باشید.
روکش کردن دندان در چه موارد ی تجویز می‌گردد؟
• دندانهایی که دارای پرکردگیهای وسیع بوده، قادر به تحمل فشارهای جویدن نبوده و زیاد شکننده می‌باشند، پس ناچاراً بایستی روکش شوند.
• دندانهایی که تاج آنها شکسته و یا میزان نسج باقیمانده دندان گیر کافی جهت پرکردگی نداشته باشد.
• دندانهای معالجه عصب شده؛ دندانی که به معالجه عصب نیاز پیدا می‌کند اکثرا ً پوسیدگی وسیع و پیشرفته ‌ای بوده ابتدا به ساکن میزان زیاد ی از نسج سالم مینا و عاج را از دست داده است، ثانیاً دندانپزشک برای دسترسی به عصب درون ریشه ناچاراً میزان ی از نسج سالم دندان را بر می‌دارد، ثالثاً دندان تغذیه داخلی را از دست داده و قدری خشک می‌گردد. رابعاً، دندان ممکن است بر تاثیر خونریزی داخلی و یا بیماری پالپ (عصب بافت درون دندان) تغییر رنگ داده باشد.
• زیبا یی: دندانهای تیره، بدرنگ با شکلهای غیر طبیعی نیاز به ترمیم توسط روکش دارند.
• ترکهای دندانی
• مرمت سطوح جونده
آیا دندانی که تاج آن کاملاً از بین رفته باشد امکان ترمیم آن میسر است؟
بله، در این موارد دندانپزشک از درون ریشه دندان (بعد از معالجه عصب) قالب گیری بعمل آورده وسیله‌ای را که پُست نامیده می‌شود، می‌سازد. پست بعداً به درون ریشه دندان چسب خورده پارت ی از آن به عنوان تاج بیرون می‌ماند که بر روی آن روکش دندان سوار می‌گردد.

روکش دندان شیری «SSC»
این روکشهای فولادی زنگ نزن به رنگ فلزی بوده و در موارد ویِژگزینشه با تذکر به نظر دندانپزشک تجویز می‌شوند: ترمیم دندانهای شیری یا دائمی جوان با ضایعات پوسیدگی وسیع ، ترمیم دندانهای با ناهنجاری ارثی، ترمیم بعد از بهبود ریشه دندان شیری یا دائمی که تهدید شکستگی ساختمان تاج باقیمانده خیلی است، ترمیم دندان شکسته و ترمیم دندانها در افراد ناتوان یا افرادی که بهداشت دهان فوق‌العاده ضعیفی دارند احتمـا ل داردبقیه مواد در دهان آنها با شکست روبرو شود. روکش با مواد سمانی ویِژگزینشه به دندان چسبانده می‌شود و وجود آن هیچ مشکلی در لق شدن دندان شیری و رویش جانشین دائمی آن ایجاد نمی‌کند. در صورتی که روکش لق شده بود، بلافاصله به دندانپزشک مراجعه نمائید تا مجدداً آن را با دندان تطابق داده سمان نماید . ضروری به ذکر است که بلع ابه احتمال زیاد لی روکش خیلی نادر بوده در صورت وقوع ً بدون هیچ مشکلی در عرض ۱۰-۷ روز دفع می‌گردد.

بریج (Bridge)
اگر شما یک یا چند دندان را از دست بدهید، دچار مساله در جویدن و حرف کردن می‌شوید. در این صورت بریج یکی از بهبود هایی است که با جایگزینی دندانهای از دست رفته به حفظ شکل صورت و كم شدن موارد جویدن یاری می‌کند. بریج ثابت، دندانهای از دست رفته را که بین دندانهای دیگر هستند ، جایگزین می‌سازد و نمای زیبا یی دارد. این نوع ترمیم شاید از طلا، آلیاژها، پرسلن (چینی) یا ترکیبی از این مواد باشد و به منظور ساپورت، به دندانهای مجاور که به آنها دندانهای پایه اطلاق می‌شود، باند شده یا به روکش روی آنها متصل می‌شود. برخلاف بریجهای متحرک که می‌توانید آنها را بیرون آورده پاک نمائید، یک بریج ثابت فقط توسط دندانپزشک می‌تواند برداشته شود. بریج ایمپلنت، دندانهای مصنوعی را مستقیماً به استخوان فک یا زیر لثه، بسته به نوع بریجی که دندانپزشک تجویز نماید ، متصل می‌نماید. پس خیلی خیلی مهم است که دندانهای باقیمانده را پاک و سالم مراقبت د. بریج؛ دندان جایگزین شونده به دندانهای کناری با استفاده از تراش آنها چسبانده می‌شود و معمولا از یک اسکلت فلزی روکش شده بوسیله چینی تولید و ساخته می‌شود.
بریج در چه موارد ی توصیه می‌گردد؟
چنانچه دندان یا دندانهایی از دست بروند و دندانهای کناری قادر به تحمل فشار باشند، بریج پیشنهاد می‌شود. جهت روکشهای فلزی میزان تراش کمتر بوده جهت روکش های چینی با اسکلت فلزی میزان تراش بیشتر بوده و جهت روکشهای تمام چینی اندکی بیشتر است. همچنین ً سطح جونده در صورتی که قرار باشد با چینی پوشانده شود نیاز به تراش دارد. میزان ی از فضای حاصل از تراش دندان صرف اسکلت فلزی و میزان ی صرف پوشاندن سیاهی رنگ فلز توسط مواد اوپک و بقیه آن صرف اضافه نمودن چینی ویژه عاج مینای دندان می‌گردد.

ایمپلنت
هیچ چیز جانشین دندانهای سالم نمی‌شود. ولی زمان ی شما دندانی را به دلیل بیماری یا حادثه از دست داده‌اید، خوب است بدانید که راهی جهت بازگرداندن لبخند زیبا ی شما وجود دارد. یک ایمپلنت دندانی ظاهر حس ی شبیه دندان از دست رفته‌تان به شما می‌دهد. دندانپزشک پایه یا فریم فلزی را زیر لثه شما قرار می‌دهد که درست شبیه ریشه دندان به استخوان فک متصل می‌شود. پس دندانپزشک دندان جایگزین را روی ایمپلنت قرار می‌دهد به نحوی که شبیه وضعیت دندان اصلی خود شما به نظر آید. اکثرا بیماران معتقدند، ایمپلنت مطمئن و با ثبات است و آن را جایگزین خوب ی برای دندان از دست رفته‌شان می‌دانند. ایمپلنتها می‌توانند جایگزین یا چند دندان از دست رفته شوند. ضروری به ذکر است که ایمپلنت نیاز به جراحی دارد، پس بیماران باید از نظر کلی در سلامت بسر برند، لثه‌های سالم داشته استخوان کافی جهت ساپورت ایمپلنت داشته باشند. همچنین باید مقید به رعایت دقیق بهداشت دهان ملاقاتهای مرتب با دندانپزشک باشند. ایمپلنت یا دندان کاشتنی تشکیل شده است از پایه‌ای که عمدتاً از جنس فلز تیتانیوم بوده توسط جراح در استخوان فک کار گذاشته شده و پس بر روی آن دندان قرار می‌گیرد.

ابتدا جراحی جهت قرار دادن پایه ایمپلنت انجام می‌شود. جراحی تا چندین ساعت شاید طول بکشد و پس حداکثر ۶ ماه لازم است تا استخوان حول این پایه افزایش کرده آن را محکم در برگیرد. گاهي ایمپلنتها نیاز به جراحی ثانویه دارند تا رابط (Post)، پایه را به دندان جایگزین متصل نماید . دربقیه انواع ایمپلنتها، پایه و رابط بهم متصل می باشند همزمان قرار داده می‌شوند. پس ازچندین هفته که لثه‌ها بازبینی پیدا کردن د، وهله بعد شروع می‌شود. دندانهای مصنوعی تهیه و تولید شده به بخش رابط پایه متصل می‌شوند. چون چندین بار امتحان دندانهای مصنوعی جهت تنظیم دقیق وضعیت آنها ضروری است، این وهله شاید یا دو ماه بطول بیانجامد. جراحی ایمپلنت احتمال دارد در مطب دندانپزشک (تحت بی‌حسی موضعی) یا بیمارستان (تحت بیهوشی عمومی) انجام شود. داروهای ضد درد معمول و بعضی آنتی بیوتیک تجویز می‌شود. دندانپزشک دستورات ضروری جهت نحوه رعایت بهداشت دهان و نوع رژیم غذایی را به شما خواهد داد.
مواد مورد مصرف در روکش بریج
پرسلن (سرامیک/چینی)
این ماده بصورت اینله، انله، روکش و ونیرهای زیبا یی مصرف می‌شود. ونیر پوسته زیاد نازکی از پرسلن است که می‌تواند جایگزین مینای دندان شود یا بخشی از آن را می‌پوشاند. ترمیمهای پرسلن بطور خاصی مورد قبول پسند عامه مردم می باشند ، زیرا رنگ و شفافیت آنها مشابه مینای دندان طبیعی است. این نوع ترمیم حداقل دو جلسه و گاهي بیشتر زمان نیاز دارد. ترمیم با پرسلن تحت کشش یا فشار مستعد شکستن است. پایداری آنها بستگی به ضخامت کافی پرسلن قدرت باند آن با دندان زیرین دارد. آنها نسبت به سایش خیلی مقاومند، اما چنانچه سطح پرسلن خشن باشد، سریع سبب سایش دندانهای مقابل می‌شود.
پرسلن وفلز
نوع دیگری از ترمیم غیر مستقیم است که بسیار زیاد قوی با دوام بوده در روکش یا بریج بکار می‌رود. این نوع ترمیم قویتر از پرسلن به تنهایی است. پارت بسیار زیاد ی از دندان بایستی تراش داده شود تا این نوع ترمیم روی آن تطابق یابد. گرچه زیاد مقاوم به سایش می‌باشند، ترمیمهای پرسلن چنانچه سطح خشن داشته باشند، سبب سایش دندانهای طبیعی مقابل می‌گردند. احتمال دارد در ابتدای جایگذاری ترمیم کمی حساسیت به سرما یا گرما وجود داشته باشد. اکثرا بیماران مشکلی با این نوع ترمیم ندارند، گرچه تعداد کمی نسبت به برخي انواع فلز مصرف شده در ترمیم، حساسیت و آلرژی نشان داده‌اند.
آلیاژ طلا
آلیاژ طلا، حاوی طلا، مس وبقیه فلزاتی است که ترمیمی قوی بصورت روکش یا بریج را بدست می‌دهد. آنها اکثرا ً برای اینله، انله، روکش و بریجهای ثابت مصرف می‌شوند. بسیار زیاد مقاوم به خوردگی و تیرگی رنگ هستند . پایداری بالایی به شکستن و سائیدگی دارند و این امر سبب می‌گردد که دندانپزشک، حداقل میزان ساختمان دندان را حین تراش بردارد. آلیاژهای طلا مشکلی جهت دندانهای مقابل ایجاد نکرده ببهتر ی توسط بیماران تحمل می‌شوند. گرچه رنگ فلزی آنها شبیه نمای دندان طبیعی نیست.
آلیاژ فلزی
آلیاژهای فلزی غیر قیمتی به رنگ نقره هستند و در روکش، بریج ثابت دنچر پارسیل استفاده می‌شوند. آنها نسبت به خوردگی تیرگی رنگ بسیار زیاد مقاومند و پایداری بالایی به شکستگی و سایش دارند. رنگ فلزی آنها نمای دندان طبیعی را ندارد. گاهي بیماران ممکن است نسبت به فلزات، واکنش آلرژیک نشان دهند و در صورت فرد د آنها شاید ابتدائاً حساسیت به سرما گرما وجود داشته باشد.

تشخيص و بيماريهاي دهان
تخصصي در دندانپزشكي است كه به امر تشخيص ناهنجاريها بيماريهاي بافتهاي نرم سخت دهان مي پردازد. اين بيماريها ممكن است ويژه حفره دهان باشد و يا بخشي از يك بيماري عمومي كه علايم آن در ناحيه دهان ظهور كرده است.
• آفت كوچك
• گازگرفتگي گونه
• بوي بد دهان
• خشكي دهان
• تغييرات دهاني همراه با افزايش سن
• فلوروزيس
• دندان قروچه (براكسيزم)
• سرطان دهان
آفت كوچك
آفت چيست؟
به زخم هاي عود كننده و دردناك مخاط دهان آفت گفته مي شود. زخم آفتي در چند نوع بزرگ، كوچك تبخالي شكل وجود دارند و شايع ترين آنها آفت كوچكي مي باشد كه به تعداد ۵-۱ عدد و به قطر كمتر از يك سانتي متر اکثرا ً ۵-۳ ميلي متر ديده مي شوند. اين زخمها گرد يا بيضي بوده و به رنگ زرد خاكستري با حاشيه قرمز و تا حدي برجسته ديده مي شوند. از نظر محل، بيشتر سری قدامي حفره دهان مبتلا مي شود مکان شايع آن پشت لبها – مخاط گونه، كف دهان، زير و كناره هاي زبان مي باشد. اين زخم ها كمتر به كام، حلق، لثه چسبيده روي زبان را مبتلا مي سازند. غالب افراد در زير سن ۴۰ سالگي حداقل يك چند بار به آن مبتلا شده، ولي سن شيوع آن، دهه دوم زندگي مي باشد زن ها بيشتر از مردان به آن دچار مي شوند. زخم هاي آفتي اکثرا دردناك بوده با ارتباط با غذا و نوشيدن مايعات محرك (ترشي و ادويه دار) درد آن تشديد مي گردد. بخصوص چنانچه زبان گرفتار شده باشد كه در اين صورت همچنین غذا میل کردن ، ممكن است حرف كردن نيز مشكل شود. بيماراني كه مرتبا ً آفت مي زنند احساس ي شبيه به سوزن سوزن شدن و يا سوزش قبل از ايجاد زخم(اکثرا ً ۲۴ ساعت قبل) در محل دارند. زخم سريعاً بوجود آمده خود بخود بعد از ۱۰-۷ روز التيام مي يابد و از اثري برجا نمي گذارد. ویرایش ي زخم ها ممكن است همزمان صورت نگيرد. اکثرا ٌ ً بعد از بازبینی ي تا مدتي (گاهاً ۴-۳ هفته) زخمي ايجاد نمي گردد اما در افراد زياد حساس مستعد ممكن است زخم هاي اولي هنوز خوب نشده، زخم هاي ديگري در دهان(اکثرا ً در جاي ديگر) ديده شوند.
علت ايجاد كننده آفت كوچك چيست؟
بدليل شباهت اين زخم ها به زخم هاي تبخالي همچنين عود آنها سابقاً فكر مي كردند كه ممكن است ويروسي باشند. با نمونه برداري از اين زخم ها و ديدن نوع ال فرم استرپتوكوك، ابه احتمال زیاد ل ميكروبي بودن، آن بالا گرفت ولي مشاهده گرديد كه اين ميكروبها در مخاط سالم و ديگر زخم هاي دهان نيز ديده مي شوند. امروزه اعتقاد بر اين است كه آفت جزء بيماريهاي سيستم ايمني است. در بيماريهاي سيستم ايمني معرفت بافتهاي آشنا از بيگانه مختل مي گردد. درآفت سلولهاي دفاعي بدن به سری ي از مخاط دهان حمله ور شده و باعث زخمي شدن آن ناحيه مي شوندكه گذرا بوده خود بخود ویرایش مي يابد.
بعضي از بيماران بعد از مراجعه به دندانپزشكي آفت مي زنند. آيا از وسايل غير استريل استفاده شده است؟
خير، همان گونه ي كه گفته شد علت ايجاد كنندهآفت ميكروب و ويروس نمي باشد. عوامل مستعد كننده اي براي ايجاد آفت وجود دارند كه در رابطه با دندانپزشكي مي توان به اضطراب و تروما(فشار مختصر ناشي از كنار كشيدن گونه، لب و يا زبان بوسیله آينه و رول پنبه حتي ارتباط مخاط با وسائل دندانپزشكي) اشاره نمود.
عوامل مستعد كننده آفت كدامند؟
در درجه اول اضطراب و هيجانات روحي مي باشد. ديده شده كه در دانش آموزان دانشجويان به زمان امتحانات ابتلاي آفت بيشتر است و همچنين بسياري از بيماران نيز از بهبود هاي دندانپزشكي، استرس و اضطراب دارند. بعد از ضربه تروما كه قبلاً ذكر گرديد، اختلالات هورموني نيز در ظهور آفت نقش دارند. در خانم ها ۵-۳ روز مانده به قاعدگي، آفت بيشتر ديده مي ِود و در حاملگي اکثرا ٌ ً زخم هاي آفتي مشاهده نمي شوند. آفت در افراد حساس و آلرژيك نيز بيشتر ديده مي شود. در افرادي كه حاسيت به بعضي از مواد دارند ابتلاي آفت بيشتر است. بعضي از مواد غذايي مثل گردو، فندق، پسته، پنير بادنجان ميزان شيوع آفت را بالا مي برند. كمبود آهن و اسيد فوليك و ويتامين B2 نيز از عوامل مستعد كننده مي باشد.
بهبود آفت چيست؟
آفت خودبخود التيام مي يابد ً نيازي به بهبود ندارد. درآفت چنانچه بهبود ي لازم شود اکثرا ً علامتي بوده به دو منظور زير خواهد بود:
۱ – كاستن از درد و التهاب اضطراب
۲ – جلوگيري از اضافه شدن عفو نت ثانويه به آن توصيه مي گردد، افرادي كه مرتباً و به تعداد زياد آفت مي زنند و يا آفت آنها بزرگ بوده التيام در مدتي زياد طولاني صورت مي پذيرد، جهت شناسايي علت و بيماريهاي زمينه اي مستعد كننده تحت معاينات و آزمايشات كامل تري قرار گيرند.

گازگرفتگي گونه
يك عادت شايع در بين افراد است كه در هرسني ديده مي‌شود. گاز گرفتن گونه در مخاط داخـل دهان در ناحيه تحت آسيب، ايجاد تغييراتي مي‌نمايد و پلاكهاي سفيد رنگ كمي برجسته‌اي بطور وسیع و منتشر ناحيه را مي‌پوشاند. تداوم عمل گاز گرفتن گونه ممكن است منجر به مركزي نهايتاً ايجاد زخم در ناحيه شود. ضايعه ممكن است يكطرفه دو طرفه باشد. در زنان و هم در مردان بطور يكسان ديده مي‌شود ً حاكي از يك عادت عصبي است. گرچه تمايلي به بدخيمي در اين ضايعه وجود ندارد، بيمار بايد از تغييرات داخـل دهان خود آگاه باشد و احتمـا ل وجود عفو نت قارچي در اين ناحيه رد شود. بهبود خاصي احتياج ندارد، اما بهر حال خوبتر است بيمار تشويق شود تااين عادت را ترك كند..
گاز گرفتگي زبان و گونه در كودكان بعد از انجام بهبود هاي دندانپزشكي توام با بي‌حسي.
والدين كودكاني كه در مطب دندانپزشكي بي‌حسي موضعي دريافت مي‌دارند، بايد آگاه باشند كه بافت نرم در ناحيه تزريق، براي يك ساعت يا بيشتر بي‌حس خواهد بود. اين كودكان بايد به دقت تحت نظر باشند تا نتوانند سهواً عمداً اين بافت را گاز بگيرند. كودكاني كه بي‌حسي فك پايين را براي اعمال ترميمي معم ولی دريافت مي دارند، ممكن است لب، زبان سطح درون گونه را گاز بگيرند. گاهي اوقات والدين يك يا دو ساعت بعد از ملاقات دندانپزشكي به مطب تلفن مي‌كنند تا آسيب وارده به مخاط دهان كودكشان را اظهار دارند. اگر اين حادثه در طي ملاقات دندانپزشكي روي داده باشد، والدين ممكن است شگفت زده شوند. در تمام موارد كودك ناحيه را جويده است و در نتيجه ۲۴ ساعت بعد در محل زخمي وجود خواهد داشت. اکثرا ٌ ً والدين تصور مي‌كنند كه علت اين زخم، ظهور عفو نت ناشي از كار دندانپزشك يا وسايل غير استريل مطب است كه كاملاً غلط است فقط نتيجه عدم مراقبت از كودك در زمان بي‌حس بودن لب و زبان، بعد از بهبود دندانپزشكي مي‌باشد. با اين حال، كودك بايد در ۲۴ ساعت اول ديده شود. دهانشويه آب نمك وسرم در تميز نگهداشتن ناحيه یاری خواهدكرد.

بوي بد دهان
بسياري از افراد از بوي بد دهان رنج برده و از نظر روحي اجتماعي داراي مشكلاتي مي‌باشند. عوامل متعددي در ايجاد بوي بد دهان نقش دارند كه به علت كثرت اين عوامل پيدا كردن علت واقعي بوي بد دهان مشكل گاهاً غير عملي مي‌باشد.
علت بوي بد دهان خارج دهاني يا درون دهاني.
عمده‌ترين علل غيردهاني عبارتند از:
– بيماريهاي دستگاه تنفسي حاوی : بيماريهاي سينوس ـ مخاط بيني، ناي و ريه‌ها.
– بيماريهاي دستگاه گوارش، گرسنگي و معده خالي بوي ناشي از خوراكي‌ها، داروها مشروبات.
– اختلالات غده ها مترشحه داخلي در مواقع حاملگي، قاعدگي، يائسگي، بلوغ ديابت.
– مسموميت ها كمبود بعضي از ويتامين‌ها.
– سن و جنس.
بوي دهان در نوزادان اکثرا ٌ ً مطبوع بوده با درآمدن دندانها و استفاده از مواد غذايي متنوع گاهاً نامطبوع مي‌گردد. با پيشرفت سن بخصوص در وقت پيري بوي دهان نامطبوع‌تر ميگردد كه شدت آن در زنان بيشتر است. در گرسنگي و خالي ماندن معده، گازهاي بد بوي روده از دهان متصاعد شده و باعث بوي بدي مي‌گردد كه با شستن دهان از بين نمي‌رود. همچنين نوع ميكروبهايي كه در معده بطور طبيعي وجود دارند در ايجاد بو، موثر ند. در بيماري ديابت بوي استن از دهان استشمام مي‌گردد. در مواقع بالا رفتن اسيد اوريك اورمي نيز بوي بد حس مي‌گردد. به علت افسردگي عوامل ايجاد كننده بوي بد دهان بطور اختصار علل داخـل دهاني آن توضيح داده مي‌شود. عدم رعايت بهداشت دهان باعث مي‌شودكه باقيمانده مواد غذايي بين دندانها گير كرده و بر اثر فعالی ت ميكروبي تخمير تجزيه شده و سبب بوي بد دهان گردد. در ايجاد گير غذايي علاوه بـر عدم رعايت بهداشت دهان وجود حفرات پوسيدگي، مرتب نبودن دندانها نيز نقش دارد. پوسيدگي اگر متوقف يا معالجه نشود به پالپ دندان ( نسج نرم وسط دندان و در اصطلاح عاميانه عصب دندان) رسيده باعث عفو نت آنجا توسط ميكروبها شده و بوي بد متعفني استشمام مي‌گردد. بين لبه آزاد لثه و دندان شياري به عمق ۱-۰/۵ ميلي‌متر بنام شيار لثه‌اي وجود دارد. در مواقع ابتلا به بيماريهاي لثه (پيوره)عمق اين شيار زياد شده به آن پاكت (Pocket) گفته مي‌شود. اين پاكت محل مناسبي جهت رشد و فعالی ت ميكروبي بوده ايجاد چرك و بوي بد مي‌كند. جرم دنداني به علت خلل فرجي كه دارد نيز، محل مناسبي جهت تجمع و فعالی ت ميكروبي بوده و ممكن است بوي بد دهان را باعث شود يا تشديد نمايد. نوع ميكروبهايي كه بطور طبيعي در حفره دهان زندگي مي‌كنند و همچنين كاهش ترشح بزاق و غليظ بودن آن در ايجاد بوي بد دهان ممكن است دخيل باشند. ترميم‌ها و پروتزهاي قديمي و غلط نيز به علت گير غذايي مي‌توانند ايجاد بوي نامطبوع نمايند. علاوه بـر عفو نت‌هاي دندان مخاط دهان عفو نتهاي لوزه در ايجاد بوي بد دهان نقش دارند. بهبود بوي بد دهان شناسائي علت بوجود آورنده حذف آن مي‌باشد. در دندانپزشكي رعايت موارد بهداشت دهان دندان و حذف علت ايجاد كننده زياد مورد تذکر مي‌باشد.
هرچه شما مي خوريد، برهواي بازدم شما تأثير مي گذارد. غذاهاي خاصي مثل سير پياز باعث بوي بد معین ي در تنفس فرد مي شود. وقتي غذا جذب سيستم گردش خون گرديد، به ريه ها منتقل مي شود، جايي كه دفع تنفسي انجام مي شود. مسواك زدن – نخ كشيدن مصرف از دهانشويه فقط بطور م بو را از بين مي برد. بوها تا خذف كامل غذا از بدن وجود دارند. افراد تحت رژيم هاي غذايي ممكن است به دليل دفعات كمتر تغذيه دچار بوي بد دهان شوند. چنانچه شما بطور هـر روز مسواك و نخ دندان مصرف نمي كنيد، ذرات غذايي باقيمانده در دهان باعث تجمع باكتريها شده و سبب بوي بد دهان مي شود. غذايي كه بين دندانها، روي زبان يا اطراف لثه جمع مي شود، فاسد شده بوي بدي از به جا مي گذارد. دندانهاي مصنوعي كه ببهتر ي تميز نشده باشند نيز به دليل تجمع ذرات غذا باكتريها ايجاد بوي نامطبوع مي نمايند. يكي از علائم هشدار دهنده بيماري پريودنتال(لثه) بوي بد دهان بطور همیشگـی و يا حس طعم بد در دهان مي باشد. بيماري پريودنتال بوسیله پلاك دنداني ايجاد ميشود.پلاك دنداني لايه بيرنگ چسبنده اي است كه باكتريها بطور دائمی روي دندانها تشكيل مي دهند. باكتريها، سمومي ايجاد مي كنند كه باعث تحريك لثه ها مي شود. در وهله پيشرفته بيماري، لثه ها، استخوان ساير ساختارهايي كه از دندانها حمايت مي كنند، آسيب مي بينند. با چك آپ معاينات مرتب دندانپزشكي، دندانپزشك مي تواند سريعاً بيماري پريودنتال را تشخيص داده و بهبود نمايد. بوي بد دهان بواسطة خشكي دهان(گزروستومي) نيز ايجاد ميشود كه حالتي است كه جريان بزاق در دهان كاهش يافته است. بزاق براي تميز كردن دهان و برداشت ذرات مولد بوي بد ضروري است.خشكي دهان به دلايل مختلفي ايجاد مي شود. مصرف بعضي داروها، مشكلات غده ها بزاقي و تنفس همیشگـی از دهان. چنانچه شما از خشكي دهان رنج مي بريد، دندانپزشك ممكن است جهت شما بزاق مصنوعي تجويز كند يا پيشنهاد كند كه از شكلاتهاي بدون قند مصرف كنيد ميزان مايعات مصرفي تان را افزايش دهيد. محصولات تنباكو نيز باعث بوي بد دهان، رنگ گرفتن دندانها، كاهش قدرت چشايي و تحريك بافتهاي لثه، ميشود. مصرف كنندگان تنباكو اکثرا ٌ از بيماري پريودنتال رنج مي برند و بيشتر از سايرين در معرض تهدید سرطان دهان مي باشند. چنانچه شما تنباكو مصرف مي كنيد، از دندانپزشكتان بخواهيد كه براي ترك اين عادت به شما کمک كند.
بوي بد دهان ممكن است نشانة يك اختلال پزشكي مثل يك عفو نت موضعي در دستگاه تنفس(بيني، گلو، ريه و راههاي هوايي)، سينوزيت مزمن، ترشحات پشت بيني، برونشيت مزمن، ديابت، اختلالات دستگاه گوارش، بيماري كبد و يا كليه باشد. چنانچه از نظر دندانپزشكتان دهان شما سالم است، شما ممكن است براي تعيين علت بوي بد دهان به يك متخصص پزشك خانوادگي ارجاع داده شويد.
حذف بيماري پريودنتال حفظ و تأمين سلامت دهان به نحواحسن جهت كاهش بوي بد دهان ضروري است. به منظور معاينه و تميز كردن دندانها بطور حرفه اي، ملاقاتهاي مرتب با دندانپزشك داشته باشيد. چنانچه تصور مي كنيد كه دائماً دچار بوي بد دهان هستيد، ليستي از غذاها و داروهايي كه مصرف مي كنيد، تهيه نمائيد. بعضي داروها ممكن است در ايجاد بوهاي دهان نقش داشته باشند. اگر بعد از آخرين ويزيت دندانپزشكي قبلي خود تا حالا ، بيماري يا جراحي داشته ايد، به دندانپزشكتان اطلاع دهيد. روزي دو بار با يك خمير دندان فلورايددار دندانهايتان را مسواك كنيد تا ذرات غذا و پلاك حذف شود. زبانتان را نيز مسواك كنيد. روزي يكبار با مصرف از نخ دندان يا يك تميز كننده بين دنداني، بين دندانها را تميز كنيد. اگر پروتز متحرك داريد، شبها آنها را از دهان خارج سازيد قبل از استفاده مجدد در صبح روز بعد، آنها را كاملاً تميز نمائيد. دهانشويه ها اکثرا ٌ ً تاثیر طولاني مدتي بر بوي بد دهان ندارند. اگر شما مجبور به استفاده همیشگـی از يك معطر كننده دهان هستيد تا بوي بد دهانتان را پنهان سازيد، حتمـا ً نزد دندانپزشك برويد. اگر شما نياز بيشتري به كنترل پلاك داشته باشيد، دندانپزشك ممكن است به شما توصيه كند كه از يك دهانشويه ضد ميكروبي ویِژگزینشه استفاده كنيد. يك دهانشويه فلورايد همراه با مسواك نخ دندان، مي تواند مانع پوسيدگي دندان گردد. اگر بوي دهان مربوط به بيماري لثه باشد، دندانپزشك تان ممكن است شما را نزديك کارشناس بيماري هاي لثه، ارجاع دهد. بيماري لثه سبب مي شودكه بافت لثه از دندان جدا شده و پاكت ايجاد شود. وقتي اين پاكتها عميق باشد، تنها يك تميز كردن حرفه اي ميتواند باكتريها پلاك تجمع يافته را حذف نمايد. گاهي بهبود هاي وسيع تري نيز ضروري مي باشد.

خشكي دهان
كاهش جريان بزاق كه منجر به خشكي دهان مي شود، يك مشكل شايع سالمندان است. اين مشكل اکثرا ً در اثر اختلالات پزشكي خاص اکثرا بعنوان اثر جانبي داروهايي مثل آنتي هيستامين ها، ضد احتقان ها، ضد دردها و داروهاي مدر ظهور مي كند. بعضي مشكلات شايع همراه با خشكي دهان عبارتند از : گلو درد دائمي، حس سوزش، مشكلات حرف كردن مشكل در بلع، گرفتگي خشكي راههاي هوايي بيني. در صورت عدم بهبود ، خشكي دهان مي تواند دندانهاي شما را دچار آسيب نمايد. در صورت عدم وجود بزاق كافي براي نرم لزج نمودن سطوح دهان، شستن غذا از دهان خنثي نمودن اسيدهاي حاصل از پلاك ، ميزان پوسيدگي دندانها افزايش مي يابد. به منظور حفظ رطوبت دهان، شيوه هاي مختلفي را دندانپزشك به شما توصيه خواهد كرد. آدامسها و آب نياتهاي بدون قند جريان بزاق را تحريك نمي نمايند خشكي دهان را با استفاده از بزاق مصنوعي و يا دهانشويه ها مي توان اصلاح بخشيد.
چرا من احساس خشكي در دهان مي نمايم؟
كاهش جريان بزاق سبب خشكي دهان مي شود و اين يك مشكل شايع بين افراد مسن است. اين مسأله به دليل اختلالات پزشكي خاص و گاهي به دليل تاثیر جانبي داروهايي مثل آنتي هيستامين ها، ضداحتقان ها، ضد دردها و داروهاي مدر ايجاد مي شود. مشكلات معماما همراه با خشكي دهان عبارتند از: گلودرد دائمي، احساس سوزش، مشكلات حرف كردن، سختي بلع، خشكي راههاي هوايي بيني. دندانپزشك راههاي مختلفي جهت غلبه بر اين وضعيت به شما پيشنهاد خواهد كرد: آب نبات يا آدامسهاي بدون قند كه جريان بزاق را تحريك مي كنند واستفاده از بزاق مصنوعي دهانشويه ها جهت تأمين رطوبت دهان.
تغييرات دهاني همراه با افزايش سن
– آيا از دست رفتن دندانها با گذشت زمان و افزايش سن امري حتمي غير قابل پرهيز است؟
خير، امروزه به دليل پيشرفتهاي علمي و تأكيد بر پيشگيري در دندانپزشكي، سالمندان دندانهاي طبيعي را به مدت بيشتري حفظ مي كنند. بهداشت دهان بهتر و مراقبت هاي دندانپزشكي مرتب در طول زندگي، در هر سني اهميت دارد. با انجام صحيح شيوه هاي بهداشت دهان در خانه و ملاقات مرتب با دندانپزشك تان شما از مشكلات دنداني جلوگيري کرده و پول و زمان خود را نيز حفظ كرده ايد. همچنین دندانها و لثه تان نيز تا سنين بالا سلامت مي مانند.
– در سن من، آيا لازم است با مسواك زدن نخ كشيدن خود را اذيت كنم؟
مسواك زدن نخ كشيدن روزانه جهت حفظ دندانهاي طبيعي تان در وضعيت مطلوب ضروري است. به ويژه وقتي سن افزايش مي يابد، پلاك ، لايه باكتريايي بيرنگ، چسبنده اي كه باعث پوسيدگي دندان و بيماري لثه (بيماري پريودنتال) مي شود. روي دندانهاي افراد مسن، سريعتر تشكيل مي شود و همين امر احتمـا ل ظهور پوسيدگي دندان بيماري پريودنتال را افزايش مي بخشد. دندانهايتان را روزي دوبار با يك خمير دندان فلورايددار مسواك بزنيد و بين دندانهايتان را هـر روز با نخ دندان يا تميز كننده هاي بين دنداني تميز كنيد. جهت معاينات مرتب و تميز كردن دندانهايتان بطور حرفه اي، ملاقات با دندانپزشكتان را فراموش نكنيد.
– آيا افراد بالغ هم بايد نگـران پوسيدگي باشند؟
پوسيدگي دندانها تنها مشكل كودكان نيست. بالغين در تمام سنين مكن است دچار پوسيدگي دندان شوند. دليل ظهور پوسيدگي در تمام سنين يكسان است. وقتي باكتريهاي پلاك از كربوهيدرات (شكر و نشاسته) غذايي مصرف مي كنند، توليد اسيد كرده باعث ظهور پوسيدگي مي شوند. اما وضعيت پوسيدگي با افزايش سن كمي تغيير مي كند. در افراد بالغ، پوسيدگي اکثرا ٌ در اطراف پركردگي هاي قديمي رخ مي دهد. پوسيدگي ريشه دندان نيز در بين افراد مسن شايع تر است. وقتي لثه ها تحليل مي رود، سطوح نرم تر ريشه به فضاي دهان راه مي يابند و پوسيدگي روي آن زياد آسان تر از ميناي دندان ايجاد مي شود. پوسيدگي دندان در سنين بالا به دليل خشكي دهان نيز تشديد مي شود. وقتي ميزان بزاق بطور چشم گيري كاهش يابد، اين وضعيت رخ مي دهد و ناشي از مصرف داروهايي مثل: آنتي هيستامين ها، داروهاي ضد فشار خون و داروهاي ضدافسردگي يا ناشي از بهبود با اشعه(راديوتراپي) در ناحيه سر يا گردن مي باشد. چنانچه اين مشكل تداوم يابد، باعث ظهور پوسيدگي هاي وسيعي در دندانها مي شود كه سريعاً پيشرونده می باشند . اگر شما چنين مشكلي داريد، با دندانپزشكتان مشورت كنيد تا براي شما بزاق مصنوعي و يا کالاها حاوي فلورايد را جهت پيشگيري از پوسيدگي تجويز نمايد.
– بيماري لثه دليل عمده از دست رفتن دندان در بالغين است. من در اين مورد چه مي توانم انجام دهم؟
بيماري لثه(بيماري پريودنتال) اکثرا ٌ به آهستگي پيشرفت مي نمايد بدون درد است و به همين دليل در بين افراد مسن شايع تر است. هرچه به مدت بيشتري بيماري تشخيص داده نشده كنترل نشده باقي بماند، ضرر بيشتري به لثه ها ساير بافتهاي نگهدارنده دندانها وارد مي سازد. گرچه علت بيماري پريودنتال، پلاك است ولی ساير عوامل مي توانند شدت آن را افزايش بخشند. غذاي باقيمانده بين دندانها، سيگار كشيدن، استفاده از تنباكوي بدون دود، دندانهاي نامنظم، بريج ها و پروتزهاي پارسيل نا مناسب، رژيم هاي غذايي نا صحيح حاوي مواد مغذي كم بيماري سيستميك مثل كم خوني از عبارت اين عوامل هستند . بيماري لثه در مراحل اوليه، برگشت پذير است. در موارد پيشرفته ممكن است نياز به جراحي وجود داشته باشد. در صورت مشاهده هريك از علائم زير سريعاً به دندانپزشك تان مراجعه كنيد: خونريزي از لثه زمان مسواك زدن، لثه هاي قرمز، حساس و متورم، جدا شدن لثه از دندانها، خروج چرك از حدفاصل لثه دندانها وقتي كه لثه فشار داده مي شود، دندان لق يا ايجاد فاصله بين دندانها، هرگونه تغيير در وضعيت جفت شدن دندانها با هم، هرگونه تغيير در وضعيت پروتز پارسيل شما، بوي بد و طعم بد دهان بطور دائمي.
پروتزهاي من به راحتي قبل نيستند، قبل از مراجعه به دندانپزشك، آيا مي توانم مواد مختلفي را آزمايش كنم تا وضعيت آنها خوبتر شود؟
چنانچه پروتزها به درستي نگهداري شوند، شكل آنها تغيير نمي كند. آنها ممكن است به دليل تغييرات طبيعي لثه ها و استخوان لق شوند كه اين به دليل تحليل رفتن تجمیع استخوان فك لثه ها مي باشد. اگر پروتز شما به درستي در دهانتان قرار نمي گيرد، هرچه سريعتر به دندانپزشك تان مراجعه كنيد تا تنظيم هاي ضروری انجام شود. دستکاری شما به پروتز آسيب رسانده آن را غير قابل تعمير مي سازد. پروتزهاي نا مناسب كه در خانه تعمير مي شوند، لثه، زبان و گونه ها را تحريك مي كند. در موارد اورژانس، چسب هاي پروتز، آنها را تا مراجعه شما به دندانپزشك، سرجاي خود نگهميدارد. چنانچه پروتز شما لق شده است از دندانپزشك تان بخواهيد آن را بررسي كند.
– در حال حاضر كه من از پروتز كامل استفاده مي كنم، آيا واقعا ً لازم است مثل قبل بطور مرتب نزد دندانپزشك بروم؟
بله، دندانپزشك دهان شما را معاينه مي كند تا هرگونه مشكلي را در لثه ها، زبان مفصل فك تشخيص دهد. همچنین از لحاظ سرطان دهان، وضعيت دهان را بررسي مي كند. به دلايل بسياري، افراد مسن بيشتر در معرض بيماريهاي دهان از عبارت سرطان دهان هستند . ۹۵ درصد سرطانها در افراد بالاي ۴۰ سال ديده مي شود. اما تعداد بسياري از اين سرطانها اگر زود تشخيص داده شوند،قابل بهبود مي باشند. بافتهاي دهان نيز به منظور تشخيص علائم ساير بيماريها كه اولين علامت ظهور آن مي تواند در دهان باشد، معاينه و بررسي شوند.
– من در جويدن و بلع بعضي غذاها مشكل دارم، آيا واقعا ً ضروری است من همان غذاها را با همان تنوعي كه قبلاً مصرف مي كردم(در سنين جوان تر)، هم اکنون نيز استفاده نمايم؟
حفظ يك رژيم غذايي صحيح جهت هر شخصي اعم از پير جوان ضروري است. بعضي افراد مسن به دليل مشكل در جويدن يا بلع از استفاده بعضي غذاها مثل گوشتها، سبزيجات خام ميوه هاي تازه خودداري مي كنند. اين مشكلات ممكن است به دليل دندانهاي دردناك، پروتزهاي نا مناسب، خشكبي دهان و يا ظهور تغييراتي در عضلات صورت باشد. بعضي ديگر از افراد به دليل بيماري خاص و يا مصرف داروهاي خاصي، حس تغيير در حس چشايي خود مي نمايند. به دلايل فوق رژيم غذايي افراد مسن اکثرا دچار كمبود كلسيم، پروتئين و ساير مواد غذايي ضروري جهت سلامت كلي بدن و سلامت دندانها است. شما لازم است رژيم غذايي متعادل ي حاوی هر ۵ گروه غذايي- شير و محصولات لبني، نان غلات، گوشت ها حبوبات، ميوه ها سبزيجات داشته باشيد. شما ممكن است نياز به يك مكمل مولتي ويتامين يا مواد معدني داشته باشيد، اما پزشك خودتان نباشيد. اين مكمل ها را بعد از مشورت با پزشكتان استفاده نمائيد.
من براي رفتن نزد دندانپزشك اضطراب دارم، ميدانم كه ضروری است بروم، ولي نمي دانم در اين مورد چه ميتوانم انجام دهم؟
اضطراب درمورد بهبود هاي دندانپزشكي غير معمول نيست. افراد در هر سني آن را تجربه مي كنند. بيماران مسن تر ممكن است كمتر قادر باشند براضطراب غلبه كنند كه ممكن است اين امر به دليل وضعيتهاي ویِژگزینشه جسمي آنان مثل كاهش بينايي يا شنوايي باشد. حرف با دندانپزشك يك جنبه با اهمیت زیاد داشتن يك ملاقات دندانپزشكي آسان مي باشد. شما بايد حس اتتان را با دندانپزشك پرسنل مطب در ميان بگذاريد. مجوز دهيد آنها بدانند كه شما مضطرب هستيد تا بهبود شما را مطابق با وضعيت روحي شما به انجام برسانند. تكنيكهاي بهبود ي رفتاري جديد و ارتباط با روانشناسي سبب پيشرفت در زمينه كنترل اضطراب و درد بيماران دندانپزشكي گرديده است.
– من در حال حاضر دارويي استفاده مي كنم كه پزشكم براي من تجويز كرده است. آيا مصرف اين دارو بر بهبود دندانپزشكي من تأثيري مي گذارد؟
وقتي دندانپزشك راجع به تاريخچة پزشكي شما سؤال مي كند، سعي كنيد كاملترين اطلاعات را در مورد وضعيت سلامت ي به او بدهيد. اگر شما اخيراً در بيمارستان بستري شده ايد يا عمل جراحي داشته ايد، يا اخيراً مريض بوده ايد، دندانپزشك را در جريان قرار دهيد. به دندانپزشك نام دارو و ميزان مصرف دفعات مصرف آن را بگوئيد و نام پزشكي كه آن دارو را جهت شما تجويز كرده نيز ذكر كنيد. اگر دارو را خودتان از داروخانه تهيه كرده مصرف مي كنيد به دندانپزشك اطلاع دهيد. هرگونه تغيير در وضعيت سلامت ي و يا مصرف داروهاي خود را به دندانپزشك تان اطلاع دهيد. اين اطلاعات به وي کمک مي كند تا بي خطرترين و موثر ترين بهبود را براي شما انتخاب نمايد.
– من شنيده ام كه ايمپلنت مي تواند جايگزين دنچر(دندان مصنوعي) شود. چه چيزي ضروری است درباره آن بدانم؟
ايمپلنت هاي دنداني راه حل مناسبي جهت بيماراني است كه با دنچرهاي معمولي، نيازشان برطرف نمي شود از نظر كاركردي مشكل دارند. گرچه هر بيماري كانديداي بهتر ي براي ايمپلنت نمي باشد،تصميم گيري در اين مورد، بايد به بعد از معاينه كامل بوسیله دندانپزشك و بحث درمورد مزاياي نسبي خطرات احتمـا لي عمل قرار دادن ايمپلنت موكول شود. درباره مناسب بودن يا نبودن ايمپلنت جهت شما، با دندانپزشكتان مشورت كنيد.
– شنيده ام راههاي زيبايي جديدي هستند كه لبخند و نماي دندانها را زيباتر مي سازد. آيا آنها جهت افراد مسن مناسبند؟
افراد مسن از بسياري از اين روشها براي زيبايي لبخند دندانهاي مي توانند بهره ببرند. دندانپزشك شيوه هاي بهبود ي مناسب شما را براي تان شرح خواهد داد. بخشي از وهله مسن شدن قبول افزايش سن داشتن انتظارات منطقي درمورد اصلاح ظاهر مي باشد. بهبود دندانپزشكي براي افراد مسن مي تواند راهي مناسب براي تأمين سلامت و داشتن حس ي خوبتر نسبت به خود باشد. دهان و دندان ما نقش زياد مهمي در تكامل رواني و احساس ما در طول زندگي دارند. دندانپزشكي مدرن، شيوه هاي وسیع و متعددي را براي تأمين زيبايي افراد در كليه سنين ارائه داد ه است. روشهاي زيبايي همراه با بهداشت دهان خوب ملاقاتهاي مرتب با دندانپزشك مي تواند به ویرایش ظاهر لبخند شما یاری كند.
– چرا دندانهاي من تيره تر بنظر مي رسند؟
اين امر به دليل تشكيل سريع تر و با مقادير بالاتر پلاك، لايه باكتريايي چسبنده بيرنگ مي باشد. تغيير در عاج، بافت شبه استخواني زير ميناي دندان نيز ممكن است باعث شود، دندانهاي شما تيره تر بنظر آيند.
– براي چه من به تدريج حس چشايي ام را از دست مي دهم؟
شما ممكن است دريابيد كه به دليل تغيير در حس چشايي، اشتهايتان كاهش يافته است. عوامل متعددي باعث اين امر مي شود. علاوه بـر كاهش حس چشايي بويايي به دليل افزايش سن، بيماريهاي خاص، داروها و دنچرها مي توانند در كاهش حس چشايي شما دخيل باشند.

فلوروزيس
يك كودك در طي سالياني كه دندانها تشكيل مي شوند و تكامل مي يابند اگر فلورايد زيادي دريافت كرده باشد ممكن است دچار نقصي در ميناي دندان شود كه فلوروزيس ناميده مي شود. مصرف میزان زياد فلورايد خوراكي مي تواند روي ميناي دندان ايجاد نقص و آسيب نمايد.
چطور فلوروزيس مينا مي تواند ايجاد نگراني كند؟
نماي فلوروزيس در افراد مختلف مفرق است و ممكن است بصورت تغيير رنگ يا لكه هاي قهوه اي رنگ و نواقص مينايي ظاهر شود. مينا ممكن است حفره حفره، خشن ناصاف شود تميز كردنش مشكل شود. در موارد خفيف يكسري لكه هاي سفيد رنگ كوچك كه اکثرا قابل توجه نمي باشد ديده مي شود.
چگونه كودكي مبتلا به فلوروزيس ميناي مي شود؟
با میل کردن مقادير زياد از میزان فلورايد با توجه به سن و وزن كودك در طي سالياني كه دندانها تشكيل تكامل مي يابند ممكن است فلوروزيس ايجاد شود. مصرف اضافي فلورايد ممكن است به طرق مختلف اتفاق بيفتد: نخست اينكه، آب شرب شهر داراي فلورايد باشد يعني فلورايد به آن افزوده شده باشد و كودك نيز فرآورده فلورايدي استفاده كند. سوم اينكه، كودكان ممكن است میزان زيادي خمير دندان فلورايدي استفاده كرده آن را به مسواك زدن ببلعند.
چگونه مي توان از فلوروزيس جلوگيري كرد؟
قدم اول، مشاوره با دندانپزشك اطفال مي باشد. وي از میزان فلورايد آب آشاميدني مطلع بوده در صورتيكه بچه اي نياز به فلورايد اضافي داشته باشد میزان روش مصرف را تعيين مي كند. قدم دوم، مشاهده میزان استفاده خمير دندان مي باشد. كلاً میزان كمي خمير دندان بايد بر مسواك گذاشته شود. به بچه ياد بدهيد كه خمير دندان را نخورد بعد از شستن دندانها آب دهان را بيرون بريزد.
با اين اوصاف آيا بايد مصرف فلورايد را كنار گذاشت؟
خير، فلورايد از پوسيدگي دندان جلوگيري مي كند و نقش مهمي براي داشتن دندانهاي سالم و بالتبع داشتن لبخندي پر نشاط جهت تمام لحظات عمر ايفا مي كند. كودك بايدفلورايد را استفاده كند،اما نه به میزان خيلي زياد. با یاری دندانپزشكان فلورايد را مي توان به قدر كافي با خيال آسان استفاده كرد.
آيا فلوروزيس قابل معالجه مي باشد؟
فلورايد جزئي از تركيب دندان مي باشد نمي توان آن را برداشت اما اگر تاثیر فلورويس بر دندانهابزرگ و چشـم گير باشد ميتوان بهبود هاي ویِژگزینشه دندانپزشكي ترميمي زيبايي آنها را ویرایش نمود. اگر كودك شما از فلوروزيس رنج مي برد دندانپزشك اطفال ميتواند درباره شيوه هاي دندانپزشكي كه به یاری آن شانس اينكه لبخند اعتماد بنفس از دست رفته، به كودك شما بازگردانيده شود را به شما توضيح داده و يا اقدام نمايد.

دندان قروچه (براكسيزم)
اگر شما دندانهايتان را بهم بسائيد و يا فكهايتان را بهم فشار دهيد، اين كار دندان قروچه ناميده مي شود كه وقت خواب رخ مي دهد و به اضافه اضطراب و اضطراب بواسطه خواب، جفت شدن غير طبيعي دندانها و شكستن يا از دست رفتن دندانها را بدنبال دارد.
علائم آن عبارتند از: درد در فك يا داشتن سردرد هاي مبهم مي باشد و حتي ممكن است به علت سايش شديد، دندانها دردناك يا لق باشند، در حدي كه حتي منجر به ظهور شكستگي آنها گردد.
براي حفاظت دندانهاي شما در طول خواب، دندانپزشك مي تواند جهت شما يك محافظ دهاني بسازد.
چنانچه اضطراب علت اصلي آن مي باشد، لازم است تا راهي براي ريلكس شدن خود بيابيد. بهبود هاي فيزيكي، شل كننده هاي عضلاني، مشاوره حتي ورزش ممكن است به شما یاری كند تا از اين فشارهاي رواني رهايي يابيد. گاهي نيز علت دندان قروچه جفت شدن ناصحيح دندانها وجود نقاط ارتباط مخرب مي باشد، در اين خصوص متخصصين پروتز با تهیه و تولید پلاكهاي خاص، قادر به بهبود شما مي باشند.

سرطان دهان
اهميت تشخيص زودرس:
امروزه تشخيص اوليه و زودرس سرطان دهان خيلي آسان تر از قدیم است. از طرفي تشخيص سرطان در مراحل اوليه يعني زمانيكه شانس ویرایش ي بيمار بالاست. ميزان مرگ و مير در تاثیر سرطانهاي دهاني بيش از ساير سرطانهاي ناحيه سر گردن و يا سرطانهاي پوست اين ناحيه مي باشد، بطوريكه تقريباً تنها نيمي از بيماران دچار سرطان دهان بيش از ۵ سال عمر مي كنند.
آنچه شما بايد درباره سرطان بدانيد:
– شروع آن به صورت ظهور يك ضايعه و يا يك سری سفيد يا قرمز رنگ است كه در هر نقطه دهان ممكن است ديده شود.
– اکثرا ٌ در افرادي اتفاق مي افتد كه از اشكال مختلف تنباكو مصرف مي كنند. استفاده توأم از الكل و سيگار تهدید ابتلا را به شدت افزايش مي دهد.
– در حال حاضر بيش از ۲۵% موارد ابتلا در افرادي ديده مي شود كه فقط سيگار مي كشند و ساير عوامل مستعد كننده در آنها ديده نمي شود.
معاينه منظم زياد حائز ارزش است:
معاينه منظم پريوديك دهان دندان براي تشخيص زودرس ضايعات سرطاني پيش سرطاني بسيار ضروري است. زيرا ممكن است اين ضايعات در مراحل اوليه بسيار كوچك و غير قابل توجه باشند، ولی فوق العاده خطرناكند.
در طي معاينات اوليه چه موارد ي مشاهده مي شود؟
دندانپزشك شما ابتدا بايد دهان شما را به دقت معاينه كند. در حدود ۱۰% از معاينات دهاني ضايعات كوچك، كسطح، سفيد بدون درد ديده ميشود. اما اکثرا اين ضايعات خطرساز نيستند ولی به هر حال بعضي از آنها ممكن است ضايعه سرطاني باشند. اکثرا ً ضايعات خطرناك در زمان معاينه از ضايعات بي ضرر تشخيص داده مي شوند، هرچند بهترينآموزش انجام آزمايش بر روي اين ضايعات است. در صورتيكه شما يك زخم بر روي مخاط دهان خود (به همراه يكي از عوامل مستعد كننده) داشته باشيد، دندانپزشك آنرا بهبود مي كند و از شما مي خواهد جهت معاينه مجدد مراجعه كنيد. اکثرا ٌ ً چنانچه دندانپزشك به يك ضايعه برخورد كند كه به نظر بي ضرر مي رسد علت واضح معین ي ندارد، از لحاظ سطحي آن زخم يك نمونه بافتي تهيه ميكند كه تهيه آن دردناك نيست. در صورتيكه اين نمونه حاوي سلولهاي مشكوك باشد، بايد ساير مراحل تشخيص طي شود. اما در صورتيكه ضايعه از نظر دندانپزشك مشكوك به ضايعه سرطاني باشد، تحت بي حسي موضعي نمونه بافتي از مناطق عمقي تر ضايعه تهيه مي شود تا بررسي دقيق تري انجام شود.
از خود حفاظت كنيد ؛ علائم اوليه و زودرس را بشناسيد و بطور منظم به دندانپزشك خود مراجعه كنيد؛
* « سرطانهاي دندان ابتدا اکثرا به صورت لكه هاي قرمز سفيد كوچك يا بصورت زخم در هر ناحيه از دهان ظاهر مي شوند».

ساير علائم سرطانهاي دهان عبارتند از:
– زخمي كه به آساني دچار خونريزي مي شود ویرایش پيدا نمي كند.
– تغيير رنگ بافت مخاطي دهان.
– وجود يك لكه ضخيم و برجسته با سطح زبر كه شبيه به دمل است.
– درد، حساسيت يا بي حسي در هر ناحيه از دهان و يا در ناحيه لبها. بياد داشته باشيد كه بايدبطور مرتب به دندانپزشك مراجعه كنيد، زيرا در بسياري از مناطق دهان خودتان قادر به مشاهده اين ضايعات نيستند. چنانچه يكي از علائم فوق را در مشاهده كرديد، بدون معطلي به دندانپزشك مراجعه كنيد. دندانپزشك شما مهارت وسائل لازم را دارد تا وجود ضايعات سرطاني پيش سرطاني را در دهان شما تشخيص دهد. شما با کمک دندانپزشك خود مي توانيد با سرطان دهان بجنگيد و در مساوی آن پيروز شويد.
آنچه ضروری است درمورد بهبود سرطان دهان بدانيد:
بطور متوسط در حدود يك سوم بيماران مبتلا به سرطان متعاقب بهبود بيماري دچار عوارض دهاني مي شوند. به همين دليل بيماران سرطاني بايد قبل و در حين بهبود سرطان خود تحت معاينه دندانپزشكي قرار گيرند تا از سلامت دندانها مخاط دهان خود مطمئن شوند تا به اين ترتيب ميزان عوارض دنداني دهاني در آنها به حداقل برسد. بعنوان مثال اکثرا ٌ افراديكه تحت راديوتراپي در ناحيه سر و گردن قرار مي گيرند، دچار عوارضي از قبيل خشكي دهان، حساسيت مخاطي، حساسيت دندانها، پوسيدگي وسيع دنداني مشكل در حين بلع مي شوند.
شيمي بهبود ي نيز تأثيرات معین و واضح بر روي مخاط دهان دندانها دارد. به دليل جلوگيري از ظهور اين مشكلات يا حداقل كاهش ميزان صدمات وارد به دهان دندان دندانپزشك سرطان شناس بايد قبل و در حين بهبود با يكديگر همکاری نزديك داشته باشند. در طي مدت زماني كه شما تحت بهبود سرطان ناحيه سر گردن مي باشيد، بايد دندانهاي خود را حداقل دوبار در روز با احتياط مسواك بزنيد، مگر اينكه دندانپزشك به شماراهنمای ديگري پيشنهاد كند. ممكن است دندانپزشك به اضافه مسواك هـر روز استفاده از دهانشويه را تجويز كند. در صورتيكه شما دچار عارضه خشكي دهان بشويد، دندانپزشك بادي جايگزيني براي بزاق دهان به شما معرفي كند مانند بزاق مصنوعي.
مصرف از فلورايد روشي است كه براي كم كردن پوسيدگي دندانها مورد استفاده قرار مي گيرد. به دليل اينكه ظهور عفو نتهاي دهاني ممكن است سبب ايجاد گرفتاري جدي جهت شما شود. در صورت ظهور اين عفو نتها بايد بلافاصله به دندانپزشك و يا پزشك خود مراجعه نمائيد.

حقايقي درمورد سرطانهاي دهاني
* استفاده سيگار همراه با مصرف زياد الكل از مهمترين عوامل مستعد كننده سرطانهاي دهان مي باشند.
* ظهور سرطانهاي دهاني در افراد بالاي ۴۰ سال به مراتب بيش از افراد زير ۴۰ سال مي باشد.
* مطالعات نشان مي دهند مصرف ميوه سبزيجات به میزان زياد ابه احتمال زیاد لاً از رشد و نمو ضايعات سرطاني جلوگيري ميكند.
* سرطانهاي دهان ممكن است بر روي هر كدام از نواحي دهان مشاهده شوند، از عبارت : لثه ها، مخاط گونه، زبان، كام نرم و سخت.

اندودنتیکس«تخصص بهبود ریشه دندان»
‌دندان مرکب از ساختمان سختی است که بافت نرم زنده ای را احاطه کرده است. این بخش نرم مرکزی، پالپ (دراصطلاح عامیانه، عصب) نام دارد که حاوی سلولها، عروق خونی و اعصاب است .
● تعریف اندو یا اندودونتیکس؟
‌دندان مرکب از ساختمان سختی است که بافت نرم زنده ای را احاطه کرده است. این بخش نرم مرکزی، پالپ (دراصطلاح عامیانه، عصب) نام دارد که حاوی سلولها، عروق خونی اعصاب است . اندودونتیکس شاخه ای از علم دندانپزشکی است که وظیفه تشخیص بهبود پالپهای آماسی و بیمار شده را به عهده دارد.
● چه عواملی سبب آماس بیماری پالپ می گردند؟
‌پوسیدگیهای دندانی اگر بهبود نشوند، بعد از تخریب مینا و عاج به پالپ رسیده و باعث التهاب ناراحتی آن می گردند. علاوه بـر پوسیدگی، عوامل دیگری چون سابقه ضربه ناگهانی به دندان، پرکردگی های عمیق، شکستگی و ترک دندان، تحلیل سایش شدید دندانها بیماری های پیشرفته لثه در ایجاد آماس و پالپ نقش دارند.
● علائم بیماری پالپ چیست؟
‌برخي از علائم پالپ آماسی حاوی درد ادامه داربه وقت آشامیدن مایعات سرد و یا گرم، درد خود بخودی، درد وقت جویدن یا حتی موقع دراز کشیدن است . برخي وقتها نیز با توجه به سیر بیماری پالپ، شاید بیمار درد نداشته باشد. علائم ظاهری پالپ بیمار احتمال دارد وجود پوسیدگی عمیق یا وجود ضایعه در انتهای ریشه، تورم یا تخلیه چرک از دندان یا انتهای آن باشد.
● خواص معالجه عصب چیست؟
▪ دندان حفظ می شود.
▪ وجود دندان باعث حفظ استخوان نگهدارنده آن می گردد.
● عوارض عدم بهبود چیست؟
▪ آبسه
▪ درد
▪ عفو نت شدید
▪ نهایتاً از دست دادن دندان خواهد بود.
●بهبود جایگزین چیست؟
‌در گاهي موارد و شرایط می توان معالجه ریشه را به اندکی بعد موکول کرد. در موارد ی که دندان کشیده می شود بهبود ، جایگزینی آنها با دندانهای مصنوعی (پروتز ثابت و یا ایمپلنت) است که به مراتب گرانتر است.
● چند جلسه زمان برای بهبود ریشه دندان لازم است؟
‌معالجه ریشه اکثر دندانها را می توان در جلسه انجام داد ولی بعضی از دندانها احتمال دارد به دو یا چند جلسه زمانی نیاز داشته باشند که در این موارد دندانها در انتها جلسات اکثرا ً پانسمان مزمان می گردند.
● خوب یت بهبود چقدر است؟
‌در صورتی که بهبود ریشه بطور کامل استاندارد انجام شود از موفق یت بالائی برخوردار است.
● چه عواملی باعث عدم موفق یت در بهبود ریشه می گردد؟
‌همچنین اشکالات تکنیکی و اتفاقات حین کار، انحنای زیاد ریشه ها، وجود کانالهای جانبی، دفاع بدن … احتمالا معالجه ریشه دندان را بتهدید اندازد.
● آیا چنانچه عصب درآورده شود، دندان می میرد؟
‌خیر، دندان بعد از معالجه ریشه(عصب) هنوز زنده می ماند چونکه تغذیه خارجی آن از سمت بافتهای در برگیرنده هنوز ادامه دارد. اما این زنده ماندن به معنای آن نیست که دندان مثل دیگر دندانها به تحریکات گرما ی الکتریکی جواب مثبت دهد.
● آیا بعد از معالجه ریشه درد وجود دارد؟
‌ ً میزان ی درد ناراحتی گذرای خفیف تا متوسط به دنبال از بین رفتن بیحسی تا چند روز وجود داشته که با تجویز مسکن های ضد التهاب تسکین می یابد. معمولا ، ناراحتی و درد آنچنان نیست که مانع کار های هـر روز شود. در موارد ی که درد زیاد است میتوانید با دندانپزشک معالج ارتباط بگیرید.
● آیا دندان بعد از معالجه ریشه تیره می شود؟
‌سابقاً دندانهایی که بهبود ریشه می شدند به مرور تیره تر می گشتند، ولی امروزه با پیشرفت های تکنیکی ابه احتمال زیاد ل این تغییر رنگ ناچیز بوده و اگر اتفاق افتاد، هم با مصرف از روشهای سفید کردن یا روکش های چینی و لامینت می توان با آن مواجهه کرد.
● بعد از بهبود ریشه، تاج دندان چگونه با چه موادی باید ترمیم شود؟
‌روش ترمیم تاج دندان بستگی به نسج باقیمانده دندان مبتلا دارد. در دندانهایی که متحمل نیروهای سنگین جویدن می باشند و یا پوسیدگی آنها شدید بوده پیشنهاد می گردد که با ترمیم های مطمئن تری چون روکش های فلزی چینی مرمت شوند.
● جراحی اندودونتیک به مفهوم چه؟
‌در موارد ی که بهبود معالجه ریشه دندان به شکست می انجامد. هنوز می توان دندان را نجات داد. در این موارد بعد از انجام بیحسی، دندانپزشک بافت لثه را به آرامی کنار زده و بافتهای آماسی انتهای ریشه را خارج کرده یک پرکردگی در ته ریشه جهت جلوگیری از عود ضایعه قرار می دهد.
● بعد از انجام بهبود ریشه و ترمیم نهایی آن، اقدام دیگری ضروری است؟
‌ضروری است جهت بررسی موفق یت بهبود در زیاد مدت، ظرف ۶ ماه تا یکسال آینده مجدداً ویزیت بعمل آید. در این ویزیت دندانپزشک موفق یت بهبود ، سلامت انساج لثه و ترمیم نهایی را بررسی می نماید .
● مراحل بهبود چگونه است؟
‌بعد از انجام بیحسی(در موارد یکه نیاز باشد)، بهبود حاوی مراحل زیر است:
▪ وهله یک: دستیابی به کانال
▪ وهله دوم: تعیین طول ریشه
▪ وهله سوم: پاک کردن شکل دادن کانال ها
▪ وهله چهارم: پرکردن کانال
▪ وهله پنجم: ترمیم موقت
▪ وهله ششم: ترمیم دائم
● معالجه ریشه دندان (Root canal Therapy )
‌لابد تمام این ضرب المثل که می گوید:دندانی را که درد می نماید باید کشید را شنیده اید. ما هم خیلی شنیده ایم، ولی بایستی تذکر داشت که سابقه این ضرب المثل مربوط به زمانی است که علم دندانپزشکی وجود نداشته افرادی مثل سلمانی ها عهده دار امور دندانپزشکی بودند. دندانپزشکان امروزی نه فقط درد را از بین برده،بلکه باعث تگهداری دندانها در دهان می شوند. از قدیم ای نه چندان دور تا بحال، عامه مردم لفظ عصب کُشی یا عصب کِشی را بجای معالجه ریشه دندان بکار می برند که چندان صحیح نبوده آنچه که باعث رواج و شایع شدن این اصطلاحات شده، تصور مردم با توجه به از بین رفتن درد دندان بدنبال معالجه ریشه است . بخش سخت دندان تشکیل شده از مینا ـ عاج سمان که بافت نرمی را در داخل و وسط دندان بنام پالپ، احاطه کرده اند.
● تعریف Root canal Therapy:
‌این عنوان از سه کلمه Root به معنای ریشه، Canal به معنای مجرا و Therapy به مفهوم معالجه تشکیل شده که مفهوم کلی آن معالجه مجرای ریشه دندان است شاخه ای از دندانپزشکی است که حاوی دانش و اعمالی است که به معالجه و حفظ ریشه دندان می پردازد.
● پالپ چیست؟
‌پالپ دندان بافت نرمی است که در داخـل دندان قرار گرفته و حاوی عروق اعصاب و سلولهایی است . حس، تغذیه، عاج سازی و دفاع میکروبی از اعمال پالپ بشمار می آیند.
● چه عواملی باعث آسیب و آسیب با پالپ دندان می شوند؟
‌عوامل متعددی سبب آسیب به پالپ می گردند که عمده ترین آن تأخیر در ترمیم پوسیدگی ها و نتیجتاً گسترش آنها به پالپ دندان است که سبب آلودگی پالپ به میکروبهای دهان می شود. پالپ دندان همچنین شاید بر تاثیر ضربه ای ناگهانی حتی در موارد ی چون ضربه قاشق و یا شکستن تخمه، پسته بادام دچار التهاب و مرگ شود. ترکهای دندان، پرکردگی های وسیع بعضی از مواد ترمیمی نیز سبب ساز هستند .
● روش معالجه ریشه دندان چطور است؟
‌دندانپزشک بعد از بی حس نمودن دندان ( در موارد یکه لازم است) كار به برداشتن پوسیدگی تراش حفره دسترسی به پالپ دندان کرده و پالپ عفو نی و بیمار را از ریشه خارج می نماید بعد از پاک نمودن و خشک کردن مجرای ریشه دندان جای خالی پالپ را با موادی که به همین منظور ساخـته شده اند پر می نماید و پس ترمیم قسمت تاجی دندان صورت میگیرد.
● آیا تمام دندانها به تعداد ریشه دارند؟
‌خیر، تعداد ریشه دندانها بطور معمول و طبیعی بین تا سه عدد است ولی دندانهایی نیز وجود دارند که دارای یا چند ریشه اضافی هستند و در حین کار و با گرفتن رادیوگرافی کشف می گردند. بطور طبیعی دندانهای قدامی یک ریشه، دندانهای آسیای کوچک دارای یک یا دو ریشه دندانهای آسیای بزرگ سه چهار ریشه ای هستند .
● چنانچه پالپی که آلوده شده ملتهب دردناک است خارج نشود به عبارتی معالجه انجام نگردد، چه اتفاقی می افتد؟
‌اکثرا ً درد آن بیشتر شده و بیمار را اذیت می نماید ، ولی موارد ی وجود دارد که درد فروکش می نماید . بایستی توجه داشت که از بین رفتن درد دندان نشانهٔ بازبینی ی پالپ دندان نیست و عفو نت به سیر خود ادامه می دهد. سرایت عفو نت به استخوان انتهای ریشه باعث ایجاد گرانوم ، کیست یا آبسه می گردد که خود درد و ناراحتی ثانویه ای را به دنبال دارد. در صورت عدم معالجه ریشه دندان سیر بیماری نهایتاً منجر به کشیدن و یا از دست دادن دندان خواهد شد.
● چه مراقبت هایی ضروری است تا دندان نیاز به معالجه عصب نداشته باشد؟
‌با مراجعه و معاینات مرتب دندانپزشکی رعایت اصول بهداشت دهان ودندان ترمیم پوسیدگی ها در مراحل اولیه موردی جهت معالجه ریشه دندان بوجود نمی آید.
● آیا صحیح است دندانی که معالجه ریشه شده، شکننده می گردد؟
‌دندانی که پالپ آن درگیر می شود، اکثرا ً دارای پوسیدگی وسیع بوده که میزان بسياري از مینا و عاج را از بین برده است و برخي دندانپزشک ناچار می گردد که میزان ی از نسج سالم دندان را هم جهت دسترسی به پالپ بتراشد که مجموعه این عوامل بعلاوه خشک شدن دندان بر تاثیر از دست دادن تغذیه داخلی سبب میگردد که دندان ضعیف و شکننده گردد که جای استرس ندارد، چونکه با ترمیم های خاص و یا روکش نمودن دندان می توان بر این نقیصه، چیره شد.
● چه عواملی در موفق یت معالجه ریشه دندان نقش دارند؟
‌مهارت دندانپزشک تعداد ریشه ها قطر انحنای آنها، وجود ریشه ها کانالهای اضافی جانبی، نوع و قدرت مریضی زایی میکروبها، دفاع بدن نوع بیماری پالپ در پیش اطلاعیه بهبود موثر ند.
● دندانی که معالجه ریشه دندان شده و هنوز درد دارد را باید کشید؟
‌ ً به دنبال معالجه ریشه دندان، از چند ساعت تا چند روز به درجاتی شاید دندان، درد داشته باشد که با تجویز داروهای مسکن برطرف میگردد و جای استرس ندارد.
● اگر بهبود ریشه دندان شکست خورد، بهبود بعدی چیست؟
‌اکثر دندانهایی که معالجه ریشه آنها با عدم موفق یت همراه شده را می توان با جراحی های اندودونتیکس نجات داد. دندانپزشک بعد از بیحس نمودن، لثه دندان را به آرامی کنار زده اقدام به قطع انتهای ریشه کرده و آن را از انتها نیز ترمیم می نماید دوباره لثه را می دوزد. آیا فقط احتمالا پوسیدگی بسیار زیاد وسیع بوده قسمت اعظم آن از بین رفته باشد و درد نداشته باشد و یا در تاثیر ضربه حتی در سالهای دور، پالپ آن مرده، ولی دردی نداشته باشد. عدم وجود درد دال بر نفی بیماری پالپ یا عدم نیاز به بهبود ناست .
پاتولوژي فك دهان و صورت(آسيب شناسي)-
علمي است كه علت، ويژگيها، نحوه عملكرد و تأثيربيماريهاي ارتباط با ناحيه فك دهان و صورت را كشف و بررسي مي نمايد. كاردراين رشته حاوی تحقيق وتشخيص بيماريها با مصرف از معاينات كلينيكي، راديوگرافي، ميكروسكوپي، بيوشيميايي و…مي باشد.

راديولوژي فك و دهان وصورت
تخصصي از دندانپزشكي است كه با تهيه و تفسير تصاوير واطلاعات بااستفاده ازاشعه هاي تابان به تشخيص و كنترل بيماريها ناهنجاريهاي فك دهان صورت مي پردازد.

اشعه X
– مزاياي يك معاينه راديوگرافيك دندانپزشكي (با اشعه X) چيست؟
بسياري از بيماريهاي دندانها بافتهاي احاطه كننده آنها زمان معاينه معمول دندانپزشكي ديده نمي شوند. از عبارت موارد ي كه يك معاينه راديوگرافيك آنها را آشكار مي كند عبارتند از: نواحي كوچك پوسيدگي بين دندانها، عفو نت استخوان آبسه يا كيست، آبنورماليتي هاي تكاملي، بعضي انواع تومورها. كشف بهبود زود مشكلات دنداني از هدر رفتن پول و وقت جلوگيري كرده باعث جلوگیری از ظهور ناراحتي هاي غير ضروري مي گردد. معاينه راديوگرافيك، مشكلاتي از ساختار دهان را كه در طي معاينه معم اما ديده نمي شود، آشكار مي سازد. اگر شما تومور پنهاني داشته باشيد، راديوگرافي ها ممكن است به شما یاری كند كه زودتر آن را كشف بهبود كنيد.
– ميزان اشعهX در راديوگرافي دندانپزشكي
ما روزانه از طرق مختلف در معرض تشعشع اشعه X مي باشيم مثل لايه خارجي جو، مواد معدني خاك، وسايل موجود در خانه(مثل مانيتور كامپيوتر صفحات تلويزيوني)
نحوة عمل اشعه X
وقتي اشعه X در يك معاينه دندانپزشكي از دهان شما مي گذرد، قبل از رسيدن به فيلم، بخش عمده اي از آن توسط پارت هاي متراكم تر (مثل دندانها استخوان) میزان كمتري توسط بافتهاي نرم ( مثل گونه ها لثه ها) جذب مي شود. حاصل اين كار، ايجاد تصويري روي راديوگراف است. دندانها روشن تر بنظر مي رسند. زيرا اشعه x كمتري از دندان رد شدن كرده و به فيلم مي رسد. حفرات پوسيدگي و نواحي بيماري لثه تيره تر مي باشند، زيرا اشعه ايكس بيشتري نفوذ كرده است. تفسير اين گرافي ها به دندانپزشك مجوز مي دهد تا با اطمينان و صحت كامل مشكلات پنهان را كشف كند.
– فواصل زماني در راديوگرافي
دفعات فواصل زماني تهيه راديوگرافي در هر بيمار، بستگي به نيازهاي شخصي وي دارد. از آنجائيكه وضعيت هر بيماري مفرق از ديگري است. برنامـه معاينات راديوگرافيك بايد براي هر بيمار بطور جداگانه طرح ريزي شود. دندانپزشك، تاريخچه شما را مرور مي كند. دهان شما را معاينه مي كند و پس تصميم مي گيرد كه آيا شما به راديوگرافي احتياج داريد يا نه، چنانچه احتياج داريد چه نوعي جهت شما مناسب است؟ چنانچه شما يك بيمار جديد باشيد، دندانپزشك ممكن است راديوگرافيهايي توصيه كند تا وضعيت كنوني پنهان دهان شما را معین كند بتواند تغييرات آتي را آناليز نمايد. پروگرام راديوگرافي هاي ضروری در مراجعات پيگيري بر حسب سن شما، ابه احتمال زیاد ل ظهور بيماري علائم و نشانه هاي آن مفرق است. ممكن است فيلمهاي جديد ضروری باشد تا پوسيدگيهاي جديد كشف شود يا وضعيت بيماري لثه معین شود يا وضعيت رشد و تكامل ارزيابي گردد. كودكان ممكن است راديوگرافيهاي بيشتري نسبت به بزركسالان احتياج داشته باشند. اين امر بدين دليل است كه دندانها و فك آنها در حال تكامل است و دندانهايشان بيشتر از بزرگسالان در معرض پوسيدگي است.

جراحي فك و دهان صورت
تخصصي دردندانپزشكي است كه حاوی تشخيص، جراحي و بهبود هاي كمكي بيماريها، صدمات و نقايص عملكردي و زيبايي بافتهاي نرم و سخت ناحيه دهان فك صورت مي باشد.
• كشيدن دندان
• مراقبت هاي بعد از كشيدن دندان
• مراقبت هاي لازم بعد از عمل جراحي دندان

كشيدن دندان
وقتي شما دنداني داريدكه بايد كشيده شود، دندانپزشك ابتدا ناحيه را كاملاً بي حس مي نمايد تا شما حس ناراحتي ننمائيد. بعد از كشيدن دندان، دندانپزشك به شما مي گويد كه چه رژيم غذايي را بايد رعايت كنيد. در اکثرا ٌ موارد ميزان خونريزي نرمال است. از هر چيزي كه ممكن است مانع بازبینی ي طبيعي شود، خودداري كنيد. اکثرا ٌ ً خوب است تا ۲۴ ساعت، سيگار نكشيد.دهانتان را به شدت با آب نشوئيد و از ني براي نوشيدن مايعات مصرف نكنيد. اين كارها باعث جابجا شدن لخته و تأخير در بازبینی مي شود. در چند روز اول، اگر شما بايد دهانتان را با آب بشوئيد، اين كار را به آرامي انجام دهيد. براي پيشگيري از ظهور تورم در ناحيه، يك پارچه سرد يا كيف يخ را در روي ناحيه قرار دهيد. در مورد داروهايي كه جهت كنترل درد مي توانيداستفاده نمائيد، از دندانپزشكتان سؤال كنيد. شما مي توانيدساير دندانها را همآهنگ معمول مسواك زده و نخ بكشيد، ولي دندان مجاور دندان كشيده شده را تميز نكنيد.
مراقبت هاي بعد از كشيدن دندان
۱ – تكه گاز گذاشته شده بر محل دندان كشيده شده را به مدت حداقل نيم ساعت با فشار ملايم فك در دهان نگهداريد.
۲ – از مك زدن خالي نمودن مكررآب دهان خودداري كنيد.
۳ – از میل کردن اغذيه سفت نوشيدني هاي داغ در روز اول اجتناب نمائيد.
۴ – از كشيدن سيگار و پيپ و مصرف از ني براي نوشيدن مايعات تا چند روز خودداري نمائيد.
۵ – شب اول آن ناحيه مسواك نشود.
۶ – از روز دوم باآب و نمك رقيق ولرم يا محلول شستشوي نمكي روزانه چند بار دهان را به آرامي و بدون پمپاژ نمودن شستشو دهيد.
۷ – خروج و نشست میزان ي خونابه از محل دندان كشيده شده به مدت ۲-۱ روز طبيعي بوده ونيازي به ويزيت دندانپزشكي ندارد.
۸ – در صورت عارض شدن خونريزي در منزل، يك تكه گاز استريل مرطوب شده را بر روي محل دندان كشيده شده گذاشته و با فشار ملايم دهان را ببنديد همچنین ً از بيرون دهان، كمپرس سرد (كيسه يخ) نمائيد.
۹ – در صورتي كه خونريزي شديد غير قابل كنترل باشد به كلينيك مراجعه کرده و از گذاشتن داروها مواد محتلف بر موضع اجتناب نمائيد.
۱۰ – در صورت عارض شدن درد از استامينوفن مصرف نمائيد و از مصرف داروهاي مسكن ضد التهابي مثل آسپرين و بروفن به علت اينكه خاصيت ضدانعقادي دارند، خودداري نمائيد.
۱۱ – در صورت ظهور تورم عفو نت با كلينيك ارتباط بگيريد.
۱۲ – توجه داشته باشيد به علت طولاني بودن زمان بيحسي( اکثرا ً ۴-۳ ساعت) بيحس بودن بافتهاي نرم اطراف دندان، لب، گونه يا زبان گاز گرفته نشود.
۱۳ – گاهي اوقات به علت درآمدن لخته خون از حفره دندان كشيده شده، عارضه اي بوجود مي آيد كه اصطلاحاً دراي ساكت (حفره خشك) ناميده ميشود. اين عارضه درد نسبتاً شديدي داشته و بعد از ۳-۲ روز بوجود مي آيد. در صورت ظهور آن به كلينيك مراجعه نمائيد.
۱۴ – دهان تا چند روز بعد از كشيدن دندان بد طعم بوده بوي نامطبوعي دارد كه طبيعي بوده و نشانه وجود عفو نت نمي باشد.

مراقبت هاي ضروری بعد از عمل جراحي دندان
۱ – تكه گاز گذاشته شده بر محل دندان كشيده شده را به مدت حداقل نيم ساعت با فشار ملايم فك در دهان نگهداريد.
۲ – به علت طولاني بودن زمان بيحسي (اکثرا ً ۴-۳ ساعت) و بيحس بودن بافتهاي نرم اطراف دندان، مواظب باشيد لب، گونه زبان گاز گرفته نشود.
۳ – از شستشوي دهان در روز جراحي خودداري نمائيد از مك زدن خالي كردن مكرر آب دهان اجتناب نمائيد.
۴ – از روز دوم دهان را به آرامي با سرم نمكي شستشو يا آب نمك رقيق شده يا محلول ضد عفو ني تجويز شده، بعد از هر وعده غذا و در ساعات بيداري، هر سه ساعت شستشو دهيد.
۵ – میزان ي نشت خونابه به مدت چندين ساعت بعد از جراحي دهان طبيعي است. در صورت ظهور خونريزي تكه اي گاز استريل بر موضع قرار داده با فشار ملايم دندانهاي مقابل بر روي آن به مدت ۳۰ دقيقه نگهداريد. در صورت ادامه خونريزي اين عمل را تكرار کرده و از تعويض گاز با فاصله هاي زماني كمتراز ۳۰ دقيقه خودداري نمائيد.
۶ – بعد از انجام جراحي بر روي جآسان درون دهان قشر خاكستري رنگي ممكن است ديده شود دهان تا چند روز بدطعم و بوي نامطبوعي دارد. اين هم اکنون ت طبيعي بوده و نشانگر وجود عفو نت نمي باشد.
۷ – روز اول رژيم غذايي مايع يا نرم ولرم يا سرد داشته باشيد و از روز بعد در صورت عدم ناراحتي از غذاهاي معم ولی مي توانيد استفاده كنيد (با طرف ديگر فك غذا جويده شود). صرف مايعات غذاهاي كافي و مقوي بعد از جراحي ضروري بوده در التيام و بازبینی ي شما تأثير بسزايي دارد. مراقب باشيد از فشار مستقيم لقمه غذايي بر روي ناحيه بخيه زده شده تا يك هفته اجتناب شود.
۸ – تورم و درد بعد از جراحي قابل انتظار است. كاربرد كمپرس سرد(كيسه يخ) از خارج دهان، بعد از جراحي و ادامه آن در روز اول (متناوباً) در كاهش تورم موثر است.
۹ – حداكثر تورم در مدت ۴۸-۲۴ ساعت بعد از جراحي بوجود مي آيد كه پس تدريجاً كاهش يافته و طي ۱۰-۷ روز از بين مي رود.
۱۰ – گاهي اوقات بعد از كشيده شدن دندان، لخته خوني از حفره دندان كشيده شده جدا شده و عارضه اي بوجود مي آيد كه اصطلاحاً دراي ساكت (حفره خشك) ناميده مي شود. اين عارضه چند روز بعد از درآمدن لخته ايجاد شده درد نسبتاً شديدي دارد. در صورت حادث شدن اين عارضه با كلينيك ارتباط بگيريد.
۱۱ – بعد از جراحي تا چند روز از كشيدن سيگار و پيپ مصرف از ني براي نوشيدن مايعات خودداري نمائيد.
۱۲ – قرار دادن دو بالش در زير سر به زمان استآسان توصيه مي گردد.
۱۳ – مسواك زدن دندانها از روز بعد از جراحي بدون اشكال بوده دقت نمائيد به مدت يك هفته از مسواك زدن مستقيم بخيه ها خودداري شود.
۱۴ – يك هفته بعد از عمل جراحي جهت كشيدن نخ هاي بخيه به كلينيك مراجعه نمائيد.

ارتودنتيكس(کارشناس ارتودنسي)
اين تخصص بخشي از دندانپزشكي است كه دررابطه با كنترل، هدايت وتصحيح بافتهاي دهاني صورتي در حال رويش يا بالغ مي باشد مثل وضعيت هايي كه نياز به جابجايي دندانها دارد، تصحيح روابط نامناسب فكي دنداني، تنظيم تصحيح روابط بين دندانها و استخوانهاي سر و صورت. مسئوليت اصلي ارتودنتيست، تشخيص، پيشگيري، تفسير بهبود انواع جفت شدن غلط دندانها و تغييرات بافتهاي مجاور آنها مي باشد.




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان خرید فیلترشکن خرید vpn خرید vpn ارزان خرید vpn خرید vpn
سوپروب close
خرید بک لینک