سه شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۶
  • :
  • :

چگونه يك متن علمي بنويسيم؟

چگونه يك مقاله علمي بنويسيم؟

ویرایش انگلیسی مقاله

بخش اول

این اصول جهت تمام علوم اعم از آدم ی فنی مهندسی پزشکی هنر قابل مصرف است.

مقدمه

مقاله علمي اکثرا ٌ ً در نتيجه پژوهش منطقي، ژرف و متمركز نظري، عملي يا مختلط، به كوشش يك چند نفر در يك موضوع تازه و با رويكردي جديد با جهت دستيابي به نتايجي تازه، تهيه انتشار مي‏گردد. (اعتماد و همكاران، ۱۳۸۱، ص۲) چنين مطلب ‏اي در واقع گزارشي است كه محقق از يافته‏هاي علمي نتايج اقدامات پژوهشي خود جهت مصرف ساير محققان ، متخصصان و علاقه‏مندان به دست مي‏دهد.

تهيه گزارش از نتايج مطالعات و پژوهش‏هاي انجام شده، يكي از مهم‏ترين مراحل پژوهشگري به شمار مي‏رود؛ زيرا چنانچه پژوهشگر نتواند دستاوردهاي علمي را در اختيار ساير محققان قرار دهد، پژوهش او هر اندازه هم كه با اهمیت زیاد باشد، به پيشرفت علم كمكي نخواهد كرد؛ چون رشد گسترش هر عملي از طريق ارائه به هم پيوستن دانشِ فراهم آمده از سوي فردفرد انديشمندان آن علم تحقق مي‏يابد.

همان گونه كه پژوهشگر پيش از كار به پژوهش، نيازمند توجه بررسي يافته‏هاي علمي محققان قبل از خود است تا بتواند يافته‏هاي علمي خود را گسترش بخشد، ديگـران نيز بايد بتوانند به يافته‏هاي پژوهشي او دسترسي پيدا كنند و با استفاده از آنها فعالی ت‏هاي علمي خود را سازمان داده، در ترميم و تكميل آن بكوشند.

از امتيازهاي مهم يك متن مي‏توان به مختصر ومفيد بودن، بِروز بودن و کامل بودن آن اشاره كرد؛ زيرا محقق مي‏تواند حاصل چندين ساله پژوهش در يك رساله، پايان‏نامـه ، پژوهش، يا حتي يك كتاب را به اختصار در يك متن علمي بيان كند تا محققان ديگر بتوانند با بررسي آن مطلب از كليات آن آگاهي يابند و در صورت نياز بيشتر، به اصل آن تحقيقات مراجعه كنند.

بدين منظور، امروزه نشريات گوناگوني در زمينه‏هاي مختلف علمي- پژوهشي نشر مي‏يابد و مطلب ‏هاي به چاپ رسيده در آنها، اطلاعات فراواني را در اختيار دانش پژوهان قرار مي‏دهند. ضروری است محققان با شيوه تدوين مقالات علمي آشنا باشند تا بتوانند با مصرف از شيوه‏هاي صحيح، با سهولت، نتايج تحقيقات و مطالعات خود را به صورت مقاله در اختيار علاقه‏مندان قرار دهند.

نوشتن مقاله مستلزم رعايت اصولي در ابعاد مختلف محتوايي، ساختاري و نگارشي است.

ملاك‏هاي محتوايي متن

يكي از مهم‏ترين ابعاد متن علمي، محتواي علمي و ارزشمند يِ كيفي آن است. مطلب بايد يافته‏هاي مهمي را در دانش بشر گزارش نمايد داراي پيامي آشكار باشد؛ بناجهت ن پيش از تهيه مقاله ، محقق بايد از خود بپرسد كه آيا مطالب او آن‏قدر مهم است كه انتشار آن قابل توجيه باشد. آيا ديپرهزینه از آن بهره خواهند برد؟ آيا نتايج پژوهش او، كار آنها را تحت تأثير قرار خواهد داد؟ (هومن، ۱۳۷۸، ص ۸۲). در اينجا به چندين اصل با اهمیت زیاد از اصول معيارهاي محتوايي پژوهش علمي اشاره مي‏گردد كه توجه به آنها قبل از تهيه مقاله به ارتقاي كيفيت آن یاری مي‏نمايد.

فرايند «تفكر»: تفكر، تلاش جهت معلوم كردن مجهول با استفاده از علوم موجود است. (غرويان، ۱۳۶۸، ص۱۱) بنابراي ن اساسي‏ترين محور محتوايي يك پژوهش علمي، آن است كه مجهاما را روشن نمايد. بر اين اساس، هر پژوهش علمي در پي جواب دادن به سوال ‏هايي است كه تاكنون براي مخاطبان كشف نشده است. از اين رو پژوهش علمي هميشه با طرح يك يا چند سئوال شروع مي‏شود كه محقق در صدد پاسخگويي به آنهاست.
منطقي بودن: منطق كه راه درست انديشيدن (تصور) صحيح آوردن (تصديق) را مي‏آموزاند، (مطهري، ۱۳۷۲، ص ۲۱) وسائل ضروري يك مطلب علمي است محقق بايد شايستگي ضروری را در دلیل آوردن، تحليل محتوا نتيجه‏گيري داشته باشد. قواعد تعريف، طبقه‏بندي، استنباط‏هاي قياسي و استقرايي، روش‏هاي مختلف نمونه‏برداري غيره تمام از ويژگي‏هاي منطقي يك مقاله علمي است كه محقق بايد به آنها تذکر داشته باشد. (هومن، ۱۳۷۴، ص ۱۹).
انسجام و نظام‏دار بودن: مرتبط بودن اجزاي مختلف مقاله با همديگر، همچنين متناسب بودن آنها با عنوان مطلب و رابطه عناوين فرعي با همديگر، از عبارت موارد ي است كه به تحقيق، يكپارچگي انسجام مي‏بخشد. بر اين اساس، محقق بايد عناوين فرعي مطلب را با نظمي منطقي از يكديگر مجزا كرده، رابطه بخش‏ها را معین نمايد.
تراكمي بودن: از آنجا كه هدف پژوهش جواب به سئوال هايي است كه تا آن دست كم از نظر محقق، پاسخي منطقي جهت آن وجود نداشته است، هر پژوهش علمي بايد از يك سو به منظور كشف دانش جديد، و از سوي ديگر، براي تكميل دانش، صورت پذيرد. بناجهت ن هدف اصلي يك مطلب ، كشف تكميل دانش بشري است، نه تكرار دوباره آن با عبارات مختلف. (هومن، ۱۳۷۴، ص ۲۰).
تناسب مساله با نيازهاي فعلي جامعه علمي: هر پژوهش علمي بايد نيازهاي اساسي جامعه علمي خود را در نظر گرفته، در صدد حل آن مسايل برآيد؛ بناجهت ن از طرح موضوعاتي كه از اولويت تحقيقي برخوردار نيستند جامعه علمي، بدانها نياز ندارد، بايد احتراز نمود.
خلاقيت و نوآوري: هر تحقيق علمي زماني مي‏تواند در ارتقاي سطح دانش، موفق تاثیر گذار باشد كه از فكري بديع خلّاق برخوردار باشد. مقالاتي كه به جمع آوري صِرف بسنده مي‏كنند، نمي‏توانند سهم عمده‏اي در پيشرفت دانش بشري داشته باشند.
توضيح مطلب در حدّ ضرورت: از عبارت موارد ي كه محقق در گزارش نويسي پژوهش خود (مقاله ) بايد بدان توجه كند، پرهيز از حاشيه‏روي و زياده‏گوييِ افراطي است؛ همچنان كه خلاصه‏گويي نبايد به حدّي باشد كه به ابهام و ايهام منجر شود؛ بر اين اساس محقق بايد به حدّي مطالب را تبيين كند كه مقصود وي براي خواننده، روشن شود.
متناسب بودن با نظريه‏ها: هر رشته علمي، متشكل از نظريه‏ها و قوانيني است كه مورد اتفاق صاحب‏نظران آن فن است. يافته‏هاي به دست آمده در تحقيقات ميداني يا توصيفي نبايد با قوانين كلي آن رشته تخصصي منافات داشته باشد.
اجتناب از كلي گويي: هدف نهايي علم، صورتبندي يك «نظريه»(۳) «تبيين كردن»(۴) يكي از اصول با اهمیت نظريه است. (دلاور، ۱۳۷۱، ص ۳۳) از اين رو محقق بايد بتواند مباحث علمي خود را به روشني توضيح دهد با زبان گويا آن را تبيين و از كلي گويي اجتناب نمايد.
گزارش روش‏شناسي تحقيق: «تحقيق»(۵) فرايندي است كه از طريق آن مي‏توان درمورد ناشناخته‏ها به جست و جو پرداخت از آن، معرفت لازم را كسب كرد. در اين فرايند چگونگي گردآوري شواهد تبديل آنها به يافته‏ها «روش‏شناسي»(۶) ناميده مي‏شود. اين سئوال كه چطور داده‏ها بايد گردآوري شود و مورد تفسير قرار گيرد، به طوري كه ابهام حاصل از آنها به حداقل ممكن كاهش يابد؟» از موارد با اهمیت تحقيق علمي است. (سرمد همكاران، ۱۳۷۹، ص ۲۲). يك تحقيق علمي زماني مي‏تواند مطالب خود را به اثبات برساند كه ازآموزش گردآوري مناسبي برخوردار، و آن روش‏ها در مطلب به بهتر ي بيان شده باشد.

ساختار مقاله علمي

نوشتن مطلب مستلزم داشتن طرحي مدوَّن است. در گزارش يك تحقيق نه فقط بايد ارزش‏هاي محتوايي را مراعات كرد، بلكه بايد از ساختار روشمندي نيز پيروي كرد. امروزه تحقيقات فراواني انجام مي‏شود، ولی فقط بخش كوچكي از آنها در مقالات انتشار مي‏گردد. يكي از دلايل آن، عدم مهارت محقق در تهيه تدوين ساختاري مقاله علمي است.

ساختار مطلب تهيه گزارش از يك پژوهش علمي، با توجه بهروش به كار گرفته شده در پژوهش، مفرق است. پژوهشگران در يك تقسيم بندي كلي، روش‏هاي مصرف شده در علوم را به دو دسته تقسيم مي‏كنند. روش‏هاي كمي كه در آنها از داده‏هاي كمّي در تحقيق مصرف مي‏شود (تحقيقات ميداني) روش‏هاي كيفي كه در آنها از داده‏هاي كيفي (تحقيقات كتابخانه‏اي) مصرف مي‏شود.(سرمد همكاران، ۱۳۷۹، ص ۷۸).

مراحل گزارش يك پژوهش (متن ) با توجه بهروش اتخاذ شده در تحقيق، با فرق هايي بيان مي‏گردد.

به دليل يكسان بودن هر دوشیوه در مراحل مقدماتي، و جهت پرهيز از تكرار در اينجا مراحل مقدماتي را به صورت مجزا مي‏آوريم.

مراحل مقدماتي گزارش پژوهشي

موضوع يا عنوان متن
عنوان، مفهوم اصلي متن را نشان مي‏دهد و بايد به طور خلاصه، مضمون اصلي پژوهش را نشان دهد.

عنوان مقاله بايد دیدنی باشد، يعني به گونه‏اي انتخاب شود كه نظر خوانندگان را كه اکثرا ٌ ً ابتدا فهرست عناوين مندرج در يك مجله علمي را مي‏خوانند به جلب نمايد. همچنين عنوان بايد كوتاه گويا و تنها بيانگر متغيرهاي اصلي پژوهش باشد. تعداد كلمات در عنوان را حداكثر دوازده عبارت بيان كرده‏اند. (سيف، ۱۳۷۵، ص ۱۲).

نام مؤلف يا مؤلفان سازمان وابسته
بعد از عنوان پژوهش، نام مؤلف يا مؤلفان ذكر مي‏شود در سطر زير آن، نام دانش کده مؤسسه كه هر يك از مؤلفان در آن مشغول به كارند، مي‏آيد. اگر پژوهش به وسيله دو چند نفر انجام بگيرد تمام آنها به يك دانشگاه مؤسسه وابسته باشند، نام مؤسسه يك‏بار، آن هم به دنبال نام مؤلفان ذكر مي‏شود. اما اگر هر يك از مؤلفان به سازمان خاصي وابسته باشند، بايد بعد از نام هر يك از آنان، بلافاصله نام مؤسسه‏اي كه به آن وابسته‏اند، ذكر شود. ترتيب قرار گرفتن نام مؤلفان به دنبال يكديگر، ً متناسب با ميزان مشاركت آنان در انجام پژوهش است؛ اما اگر ميزان مشاركت تمام افراد در اجراي پژوهش يكسان باشد، اسامي آنان به ترتيب حروف الفبا در دنبال قرار مي‏گيرد. (هومن، ۱۳۷۸، ص ۸۴).

چكيده
چكيده، خلاصه جامعي از محتواي يك گزارش پژوهشي است كه تمام مراحل اجراي اصلي پژوهش را در دارد. هدف‏ها، پرسش ‏ها، روش‏ها، يافته‏ها و نتايج پژوهش، به اختصار، در چكيده آورده مي‏شود. در متنِ چكيده بايد از ذكر هرگونه توضيح اضافي خودداري شود. مطالب چكيده بايد فقط به صورت گزارش (بدون ارزشيابي و نقد) از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) به صورت فعل ماضي تهيه شود.

چكيده در حقيقت بخشي كامل، جامع مستقل از اصل گزارش در نظر گرفته مي‏شود و نبايد پيش از انجام گزارش، پژوهش تهيه شود. طول چكيده جهت مطلب ، بستگي به روش‏هاي ویِژگزینشه هر مجله دارد و ً بين صد تا ۱۵۰كلمه پيشنهاد شده است.

واژگان كليدي
ً در انتهاي چكيده، واژگان كليدي پژوهش را بيان مي‏كنند تا به خواننده کمک كنند، بعد از خواندن چكيده آشنايي اجمالي با روند تحقيق، بفهمد چه مفاهيم موضوعاتي در اين متن مورد توجه قرار گرفته است. ً با توجه به اندازه و محتواي مقاله ، پنج تا هفت عبارت كليدي در هر مطلب بيان مي‏شود. (سرمد، ۱۳۷۹، ص ۳۲۱).

ساختار متن مبتني بر پژوهش ميداني
روش‏ها و اصول كلي ناظر بر گزارش فعالی ت پژوهشي شاخه‏هاي علوم، تقريبا به طور خاصي به كار مي‏روند كه همگي متكي بر «روش علمي»(۹) است. انجمن روان شناسان (APA) به منظور تسهيل در امر انتقالشیوه نتايج پژوهش، الگوي استاندارد شده‏اي را در اختيار مؤلفان قرار داده تا در موقع تهيه گزارش پژوهشي خود، آن اصول را به كار گيرند و تقريبا تمام مجله‏هاي معتبر علوم آدم ي در تهيه و تنظيم نوشته‏هاي پژوهش خود از آنها پيروي مي‏كنند. (هومن،۱۳۷۸،ص ۱۰) كه در زير به اختصار به مراحل آن اشاره مي‏گردد.

مقدمه
هر متن علمي با يك مقدمه شروع مي‏شود و آن، خلاصه‏اي از فصل اول و دوم پايان نامـه ‏ها و رساله‏هاست كه به طور مختصر به بيان كليات تحقيق بررسي مختصري از پيشينه آن مي‏پردازد؛ بناجهت ن در مقدمه متن مسئله تحقيق ضرورت انجام آن و اهداف آن از نظر بنيادي كاربردي به صورت مختصر بيان مي‏گردد پس به بررسي سوابق پژوهشي كه به طور مستقيم به موضوع تحقيق مرتبط است، پرداخته مي‏شود. مقدمه بايد يك منطق اساسي را در تحقيق بيان كند به خواننده نشان دهد كه چرا اين تحقيق ادامه منطقي گزارش‏هاي پيشين است. در اين بخش بعد از نتيجه‏گيري از پژوهش‏هاي بررسي شده، محقق بايد پرسش ‏هاي پژوهش را به صورت استفهامي بيان كرده به تعريف متغيرهاي تحقيق به صورت عملياتي بپردازد. (هومن، ۱۳۷۸، ص ۸۷).

روش
هدف اساسي از بيانروش آن است كه به گونه‏اي دقيق، چگونگي انجام پژوهش، گزارش گردد تا خواننده بتواند آن را تكرار نمايد و همچنين درباره اعتبار نتايج داوري كند؛ بناجهت ن مؤلف بايد تمام مراحل اجرا، از عبارت آزمودني‏ها، وسائل هاي پژوهش، طرح پژوهش،روش اجرا روش تحليل داده‏ها را بيان كند.

نتايج
در اين بخش، توصيف كلاميِ مختصر و مفيدي از آنچه به دست آمده‏است، ارائه مي‏شود. اين توصيف كلامي با اطلاعات آماري مورد استفاده، كامل مي‏شود و بهترينروش آن است كه داده‏ها از طريق شكل نمودار يا جدول، نمايش داده شوند. ساختار بخش نتايج، اکثرا ٌ ً مبتني بر ترتيب منطقي سوال ‏ها فرضيه‏ها نيز وابسته به تأييد شده بودن تأييد نشده بودن فرضيه‏هاست. ترتيب بيان نتايج نيز برحسب ترتيب تنطيم سؤال‏ها فرضيه‏هاي آنهااست، (سيف، ۱۳۷۵، ص ۳۰) يا برحسب ارزش آنها.روش متداولِ بيان نتايج، آن است كه ابتدا مهم‏ترين و جالب‏ترين يافته‏ها پس به ترتيب، يافته‏هاي كم اهميت ‏تر ارائه مي‏شود. (هومن، ۱۳۷۸، ص ۹۰).

ساختار مطلب مبتني بر پژوهش توصيفي
اصول به كارگرفته شده در پژوهش‏هاي توصيفي باتوجه به روش‏هاي به كارگرفته شده، با اصول پژوهش‏هاي ميداني، میزان ي مفرق است. هر چند اين اصول ممكن است با توجه به موضوع‏هاي مختلف تحقيقي و رشته‏هاي مختلف، تغيير نمايد، ساختار كلي‏اي كه تقريبا تمام پژوهش‏هاي توصيفي بايد در قالب آن درآيند، به شرح زير است.

مقدمه
آنچه در مقدمه يك متن تحقيق كتابخانه‏اي قرارمي‏گيرد – شبیه تحقيفات ميداني – كلياتي است كه محقق بايد قبل از شروع بحث، آن را براي خواننده روشن نمايد؛ مانند تعريف بيان مسئله تحقيق، تبيين ضرورت انجام آن و اهدافي كه اين تحقيق به دنبال دارد. همچنين محقق بايد خلاصه‏اي از سابقه بحث را – كه به طور مستقيم مرتبط با موضوع است – بيان كند در نهايت توضيح دهد كه اين مطلب به دنبال كشف يا به دست‏آوردن چه مسئله‏اي است؛ به عبارتي، مجهولات يا سؤال‏هاي مورد نظر چيست كه اين مطلب درصدد بيان آنهااست.

طرح بحث (متن)
در اين بخش، مؤلف وارد اصل مسئله مي‏شود. در اينجا بايد با تذکر به موضوعي كه متن در پي تحقيق آن است، عناوين فرعي‏تر از هم متمايز گردند. محقق در تبيين اين پارت از بحث، بايد اصول مهم قواعد محتوايي مقاله را مورد توجه قراردهد و سعي كند آنها را مراعات نمايد؛ اصولي مانند: منطقي مستدل بودن، منظم و منسجم‏بودن، تناسب بحث با عنوان اصلي، رابطه منطقي بين عناوين فرعي‏تر در مسئله، خلاقيت نوآوري در محتوا، اجتناب از كلي‏گويي، مستندبودن بحث به نظريه‏هاي علمي ديني، جلوگيري از حاشيه‏روي افراطي كه به انحراف بحث از مسير اصلي مي‏انجامد سبب خستگي خواننده مي‏شود و همچنين پرهيز از خلاصه‏گويي و موجزگويي تفريطي كه به ابهام در فهم مي‏انجامد، رعايت امانت حقوق مؤلفان، اجتناب از استناددادن به صورت افراطي، توجه ‏داشتن به ابعاد مختلف مسئله و امثال اينها.

نتيجه ‏گيري
در اين بخش محقق بايد به نتيجه معقول، منطقي مستدل برسد. نداشتن تعصب سوگيري غيرمنصفانه در نتيجه‏گيري، ارتباط‏دادن نتايج با مباحث بیان شده در پيشينه، ارائه راهبردها و پيشگذاشته ايي براي تحقيقات آينده، معین ‏كردن نقش نتايج در پيشبرد علوم بنيادي و كاربردي امثال آن، از عبارت موارد ي است كه محقق بايد به آنهاتوجه داشته باشد.

ارجاعات

اعتبار يك گزارش پژوهشي همچنین صحت و دقت داده‏ها و دلیل حاصل از آنها، به منابع و مراجعي است كه از اطلاعات آنها در پژوهش مصرف شده است. ارجاعات از موارد با اهمیت زیاد ساختار يك مطلب علمي است، به وسيله آن، چگونگي مصرف از انديشه‏هاي ديگـران را به خواننده معرفي مي‏نمايد. در اين قسمت به دو بحث خیلی مهم ارجاعات اشاره مي‏شود كه يكي شيوه ارجاع دادن در متن است و ديگري شيوه ذكر منابع در پايان متن .

ارجاعات در متن
نخستين چيزي كه درباره استناددادن در متن بايد معین بشود، اين است كه: چه چيزي بايد مستند گردد؟ مك برني(۲۳) (۱۹۹۰) موارد استنادآوردن را به شرح زير بيان داشته‏ است:

بايد انديشه‏هايي را كه به ديگـران تعلق دارند، معین كرد و با ذكر مأخذ نشان داد كه از آنِ چه كساني مي‏باشند (امانت‏داري)؛
هر زمان كه افكار انديشه‏هايي با چهارچوب فكري كسان ديگري همخواني دارند، موارد را بايد با ذكر منبع معین كرد؛
هر زمان كه نظريه، روش يا داده‏اي موردبحث قرار مي‏گيرد، منبع آن را بايد ذكركرد تا اگر خواننده خواست اطلاعات بيشتري درمورد آن كسب كند، بتواند به آن مراجعه كند؛
بايد نقل قول‏هايي را كه از يك متن به صورت مستقيم بدون دخل تصرف، درون گيومه آورده مي‏شود، مستند ساخت. (مك برني ۱۹۹۰، به نقل از سيف، ۱۳۷۵، ص ۳۹).
بنابراي ن اطلاعاتي كه جهت خوانندگان، اطلاعات عمومي به حساب مي‏آيند، ضروری نيست مستند شوند. نويسنده، فقط در صورتي مي‏تواند به آثار خود ارجاع، دهد كه اين ارجاع براي بررسي بيشتر باشد نقل از خود، معنا ندارد. همچنين در استنادكردن، حتي‏الامكان بايد به منبع مستقيم يا ترجمه آن استناد كرد. تنها زماني به منابع ديگـران استناد مي‏شود كه محقق دسترسي مستقيم به اصل اثر را نداشته باشد كه در آن صورت بايد معین كرد كه آن مطلب از يك منبع دست دوم گرفته شده است. (سيف، ۱۳۷۵، ص ۴۰).

شيوه ارجاع در متن
هرگاه در متنِ متن مطلبي از يك كتاب يا مجله يا.. به صورت مستقيم يا غير مستقيم، نقل شود، بايد بعد از بيان مطلب، آن را مستند ساخت. اين مستندسازي شيوه‏هاي مختلفي دارد كه در اينجا به بخش‏هايي از آن اشاره مي‏شود.

در استناد، نام مؤلف و مالک اثر، بدون القاب «آقا»، «خانم»، «استاد»، «دكتر»، «پروفسور»،آورده مي‏شود، مگر در جايي كه لقب جزو نام معین شده باشد(۲۴)، مانند خواجه نصيرالدين طوسي. (دهنوي، ۱۳۷۷، ص ۸۹).

يك اثر با يك مؤلف:

بعد از آوردن متن، درون پرانتز: نام مؤلف، تاريخ انتشار، شماره صفحه به ترتيب مي‏آيد و بعد از آن، نقطه آورده مي‏شود؛ مانند: (منطقي، ۱۳۸۲، ص ۲۷).

يك اثر با بيش از يك مؤلف:

چنانچه تأليف داراي دو سه مؤلف باشد، نام آنها به ترتيب ذكر شده در اثر، به همراه سال انتشار و شماره صفحه مي‏آيد؛ اما در آثار با بيش از سه مؤلف، نام اولين مؤلف ذكر مي‏شود به دنبال آن عبارتِ «و همكاران» و پس سال انتشار و شماره صفحه مي‏آيد؛ مانند: (سرمد، بازرگان و حجازي، ۱۳۷۹، ص ۵۰) (نوربخش و همكاران، ۱۳۴۶، ص ۷۵).

آثار با نام سازمان‏ها گذاشته ا:

در صورتي كه آثار به نام شركت‏ها، انجمن‏ها، مؤسسات، ادارات مانند اينها انتشار يابند، در استنادكردن، به جاي نام مؤلف، نام سازمان مي‏آيد؛ مانند: (فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي، ۱۳۸۲، ص ۳۴).

دو يا چند تاثیر يك مؤلف:

هرگاه به دو يا چند اثر خیلی مهم اشاره شود، تمام آنها در داخـل پرانتز، و به ترتيب تاريخ نشر متوالی مي‏آيند؛ مانند: (والاس، ۱۹۸۰، ص ۱۵؛ ۱۹۸۸، ص ۲۷؛ ۱۹۹۰، ص ۵). و چنانچه چند اثر يك مؤلف در يك سال انتشار شده باشد، آثار مختلف او با حروف الفبا از هم متمايز مي‏گردند؛ مانند: (احمدي، ۱۳۶۵الف، ص۲۲؛ ۱۳۶۵ب، ص ۱۶).

زيرنويس (پاورقی) توضيحی
توضيحات اضافي، يا توضيح اصطلاحاتي را كه نويسنده جهت حفظ انسجام متن نمي‏تواند آن را در متن بياورد، مي‏توان در زير صفحه با معین ‏كردن شماره آنها بيان كرد. نكته قابل توجه اينكه، اين توضيحات بايد حتي‏الامكان خلاصه ذكر شوند نبايد تكرار مطالب متن باشند.

در ترجمه متون توضيحاتي كه مؤلف در زيرنويس آورده، بايد عينا ترجمه شود و در صورتي كه مترجم براي بيان اصطلاح تبيين مطلبي توضيحي را ضروري ببيند، مي‏تواند آن را در پاورقي ذكركند و در جلوي آن لفظ «مترجم» را -براي متمايز ساختن آن از توضيحات

معادل‏ها
كلمه‏هاي بيگانه در درون متن به احتمال زیاد بايد به فارسي نوشته شود صورت خارجي آنها در پاورقي ذكر گردد اين، منحصر به اصطلاحات تخصصي اسامي اشویِژگزینشه است. چنانچه در موارد خاصي ضروری باشد كه صورت خارجي آنها در داخـل متن بيايد، بايد آنها را مقابل صورت فارسي در داخـل پرانتز نوشت. (غلامحسين‏زاده، ۱۳۷۲، ص ۱۷).

نكته قابل‏توجه در استناد دادن معادل‏ها اين است كه اولاً در هر متن يا مطلب كتاب، فقط يك بار معادل انگليسي آنها آورده مي‏شود؛ ثانيا معادل‏هاي بكار گرفته شده بايد يكنواخت باشند. و در صورت آوردن معادل‏هاي ديگر، مثل فرانسه، آلماني، و… بايد، در متن توضيحي درمورد آن داده شود. در نوشتن اسامي اشخاص، ابتدا نام بزرگ، پس حرف اول نام كوچك او با حروف بزرگ نوشته مي‏شود مانند C،Jung .

ارجاع در منابع
محقق بايد در پايان مقاله فهرستي از منابع مراجعي كه در متن به آنها استناد كرده است، به ترتيب حروف الفباي نام خانوادگي در منابع فارسي (عربي يا انگليسي در صورت استفاده) بياورد. مقصود از فهرست منابع، به دست دادنِ صورت دقيق كامل تمام مراجعي است كه در متن متن به آنها استناد شده‏است. هدف از ارائه اين فهرست، نشان دادن ميزان تلاش پژوهشگر در بررسي و استفاده از منابع گوناگون، احترام به حقوق ساير نويسندگان و مؤلفان نيز راحتي دستيابي خواننده به منابع موردنظر است؛ علاوه جهت نكه تمامي مراجع مآخذي كه در متن به آنها استناد شده، بايد در فهرست منابع آورده شود، پس در بخش منابع، فقط منابعي آورده مي‏شود كه در متن به آنها استناد شده است.

در ذكر هر منبع، حداقل پنج دسته اطلاعات، ضروري به نظر مي‏رسند كه در تمام ارجاعات مشترك‏اند:

۱٫ نام مؤلف مؤلفان؛ ۲٫ تاريخ انتشار اثر؛ ۳٫عنوان اثر؛ ۴٫ نام شهر(ايالت)؛ ۵٫ نام ناشر.

جداسازی اين اطلاعات از هم با نقطه (.) و جداسازي اجزاي مختلف هر يك از آنها با ويرگول (،) صورت مي‏گيرد.

ارجاع كتاب در منابع
در ارجاع كتاب با يك مؤلف، اطلاعات ضروري ذكر شده در بالا ذكر مي‏شود، در صورتي كه اثر تجديدچاپ شده‏باشد، بعد از عنوانِ كتاب، شماره چاپ آن مي‏آيد.
در ارجاعات انگليسي در صورتي كه چاپ جديد مجددا ويرايش شده‏باشد، علامتِ اي‏دي (ed) با شماره ويرايش(۲۵) آن، درون پرانتز آورده مي‏شود، مانند:

.Wadsworth:CA،Belmont.An introduction to the history of psychology (2nded).(1993) .R .B،Hergenhahn

در ارجاع منابع داراي دو مؤلف بيشتر، اسامي مؤلفان به ترتيبِ نامِ ذكرشده در كتاب، ذكر مي‏شود و بين نام‏خانوادگي نام آنها ويرگول بين اسامي مؤلفان نقطه ويرگول (؛) مي‏آيد؛ مانند:
سرمد،زهره؛ بازرگان،عباس حجازي، زهره(۱۳۷۹). روش‏هاي تحقيق در علوم رفتاري (چاپ سوم). تهران: نشر آگاه.

در معرفي كتاب‏هاي ترجمه شده، بعد از ذكر نام مؤلف تاريخ اثر، نام مترجم تاريخ انتشار ترجمه ذكر مي‏شود. در آثاري كه تاريخ نشرشان معین نيست، داخـل پرانتز به جاي تاريخ نشر، علامت سؤال (؟) مي‏آيد؛ مانند:
صدرالدين شيرازي، محمد(۱۳۷۵). شواهد الربوبيه، ترجمه جواد مصلح. چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.

در معرفي كتاب‏هايي كه با عنوان سازمان‏ها يا گذاشته ا انتشار شده‏اند، به جاي نام اشخاص، نام مراكز ذكر مي‏شوند: مركز اسناد مدارك علمي، وزارت آموزش پرورش، (۱۳۶۲). واژه ‏نامـه روش و پرورش: فارسي – انگليسي، انگليسي – فارسي. تهران. نشر مؤلف.
كتاب‏هايي كه به جاي مؤلف، ويراستاري به صورت مجموعه مقالاتي بوده كه به وسيله افراد مختلف نوشته شده‏است؛ اما يك يا چند نفر آنها را گردآوري كرده‏اند، بدين صورت مي‏آيند:
شفيع‏آبادي، عبداللّه‏ (گردآورنده)، (۱۳۷۴). مجموعه مقالات اولين سمينار راهنمايي و مشاوره. تهران. انتشارات دانشکده علامه طباطبايي.

ارجاع مقاله در منابع
براي ارجاع به مطلب ‏هايي كه در مجله‏هاي علمي-تخصصي به چاپ مي‏رسند، ابتدا نام مؤلف يا مؤلفان، بعد از آن، تاريخ انتشار اثر، بعد عنوان مطلب ، و به دنبال آن، نام مجله و شماره آن ذكر مي‏شود، پس شماره صفحات آن متن در آن مجله با حروف مخفف صص در فارسي pp در انگليسي آورده مي‏شود.

ارجاع پايان‏نامـه رساله در منابع
در ارجاع رساله‏ها پايان‏نامـه ‏ها، بعد از ذكر عنوان، بايد ذكرشود كه آن منبع پايان‏نامـه كارشناسي ارشد رساله دكترا و به صورت چاپ نشده، است؛ پس بايد نام دانشگاه ي را كه مؤلف در آن فارغ‏التحصيل شده‏است، آورد:

ايزدپناه، عباس (۱۳۷۱). مباني معرفتي مشّاء و اهل عرفان، پايان‏نامـه كارشناسي ارشد، چاپ نشده دانش کده قم.

ارجاع از يك روزنامـه در منابع
در معرفي مقاله ‏هايي كه در خپروگرام ‏ها و روزنامـه ‏ها به چاپ مي‏رسد، يا استنادهايي كه از متن سخنراني اشویِژگزینشه در يك روزنامـه آورده مي‏شود، شبیه ارجاع مطلب در مجله، تمام اطلاعات ضروري را آورده پس سال انتشار، روز ماه، نام روزنامـه و شماره صفحه را ذكر مي‏كند. مانند:

محقق كجيدي، محمدكاظم (۱۳۷۵، ۲۱مهر)، موانع ساختاري گسترش بخش كشاورزي، روزنامـه كيهان، ص۶٫

ارجاع فرهنگ‏نامـه دائره‏المعارف در منابع
در ارجاع دائره‏المعارف‏ها نام سرپرست آورده شده پس بقيه اطلاعات ضروري، شبیه كتاب به ترتيب مي‏آيد؛ مانند:

بجنوردي، سيدكاظم همكاران (۱۳۷۷)، دائره‏المعارف بزرگ اسلامي (چاپ دوم)، تهران: مركز دائره‏المعارف بزرگ اسلامي.

ارجاع كنفرانس‏ها، سمينارها گزارش‏ها
ارائه گزارش از همايش‏ها و سمينارها بايد به شكل زير بيان گردد: (سلطاني، ۱۳۶۳، ص۱۹).

همايش بين‏المللي نقش دين در بهداشت روان (۱۳۸۰). چكيده مقالات اولين همايش بين المللي نقش دين در بهداشت روان، تهران: دانش کده علوم پزشكي ايران.

نقل منابع الكترونيكي (اينترنت)
امروزه نقل از منابع اينترنتي يكي از منابع ارجاع است كه در ذكر آن، اطلاعات ضروري به ترتيب زير بيان مي‏گردد (ترابيان، ۱۹۸۷، ترجمه قنبري، ۱۳۸۰).

بارلو، جان پي (۱۹۹۶). درخت يوشع مي‏لرزد، در مجله CORE (روي خط اينترنت)، ج۸، ش ۱، (۱۹۹۲)، نقل شده تاريخ ۲۵ مارس ۱۹۹۶، قابل دسترسي در:

Corel.08.g2.:pub/Zines/CORE-Zine File:Ptp.etext.org Directory

چگونه يك مقاله علمي بنويسيم؟

بخش دوم

آيين نگارش

چنان‏كه بيان شد، محقق بايد ابعاد سه گانه محتوايي، ساختاري نگارشي متن را مورد تذکر قرار دهد. آنچه تاكنون بيان شد، خلاصه‏اي از اصول محتوايي ساختاري يك متن علمي بود. اكنون به بررسي اصول كلي آيين نگارش كه رعايت آن در تحرير مقاله علمي ضروري به نظر مي‏رسد، مي‏پردازيم.

الف) متن علمي تا حدّ ممكن بايد مختصر مفيد باشد. به همين جهت لازم است از آوردن نقل قول‏هاي غيرضروري و اندازه ‏افزا، تفنن‏هاي شاعرانه ذوقي، بيان‏هاي عاطفي واحساس ي و گزافه‏نويسي اجتناب شود.

ب) از آوردن عبارت‏هاي مبهم، مغلق پيچيده کلمه ‏هاي نامأنوس بايد احتراز گردد.

ج) بايد از ذكر بندهاي طولاني و عبارت ‏هاي بلند خودداري شود.

د) مطالب بايد ساده، روان، جذاب به گونه‏اي صريح و روشن بيان گردد.

ر) در نقل مطالب، ضروري است امانت‏داري را با ذكر معین ات دقيق منبع رعايت نمود. هر چند در اين باب نبايد به دام افراط تفريط – كه حمل بر فضل فروشي سهل‏انگاري است- افتاد.

ش) هر بخش از نوشته كه حاوی يك انديشه و مطلب خاصي است، بايد در يك بند (پاراگراف) آورده شود.

ص) بايد از به كاربردن كلمات مترادف به جهت افزايش اندازه اجتناب شود.

ط) بايد از به كاربردن افراطي حروف اضافه و حروف ربط در متن پرهيز گردد.

ع) بايد از به كاربردن تعبيرهاي نامناسب و عاميانه استعمال الفاظ ناروا، ركيك غيراخلاقي احتراز شود.

لنگر

تايپ متن

امروزه تقريبا اكثر مجلات علمي، مقالات را به صورت تايپ شده مي‏پذيرند، بدين روي براي تكميل شدن بحث، جهت آشنايي مؤلفان محترم، برخي از اصول تايپ، بيان مي‏گردد.

الف) عنوان متن در وسط سطر با فاصله چهار سانتي‏متر از بالا با قلم ياقوت، شماره شانزده تايپ مي‏گردد.

ب) نام مؤلف در زير عنوان و در وسط سطر و با فاصله ۵/۱ سانتي متر، با قلم ترافيك، شماره ده تايپ مي‏شود.

ج) رتبه علمي مکان خدمت مؤلف يا مؤلفان با علامت ستاره () يا شماره در پاورقي همان صفحه و با قلم لوتوس نازك شماره دوازده كه متناسب با قلم پاورقي است، تايپ مي‏گردد.

د) عناوين فرعي مقاله با شماره‏هاي تفكيك‏كننده مانند: ۱٫، ۲٫، ۳٫، و…، با قلم لوتوس سياه، شماره چهارده تايپ مي‏گردد.

ر) عناوين فرعي‏تر با شماره‏هاي تفكيك كننده ۱٫۱، ۲٫۱ و… با قلم لوتوس سياه، شماره سيزده تايپ مي‏گردد.

س) متن مطلب با قلم لوتوس نازك، شماره چهارده تايپ شده ابتداي هر پاراگراف يا بند با كمي تورفتگي (اشپون) با فاصله ۵/۰ سانتي متر شروع مي‏گردد.

ص) فاصله بين سطرهاي متن ۵/۱ سانتي متر فاصله آنها از عنوان‏هاي فرعي دو سانتي متر است.

ط) فاصله حاشيه صفحه‏ها از هر طرف دو سانتي متر و از بالا و پايين نيز دو سانتي متر است فاصله آخرين سطر با پاورقي يك سانتي متر است.

ع) نقل قول‏هاي مستقيم در داخـل گيومه با قلم لوتوس نازك، شماره دوازده تايپ مي‏گردد.

ف) شماره صفحات در گوشه سمت چپ و بالاي صفحه تايپ مي‏گردد.

ق) مطلب تنها بر يك طرف صفحه تايپ مي‏شود.

ك) بايد در تايپ مطلب از به كاربردن قلم‏هاي متنوع مفرق اجتناب شود.

ل) قلم انگليسي ضروری براي تايپ پاورقي، Times Mediumبا شماره هشت است و همين قلم براي انگليسي در متن و منابع با شماره ده استفاده مي‏شود.

لنگر

ويرايش متن

ويرايش متن بر عهده ويراستار است كه بايد طبق قوانين مربوط به نشر و ضوابط علمي صورت دهد. هرچند ويرايش، وظيفه محقق نيست، جهت آشنايي محققان ، به توضيحي اجمالي در اين رابطه مي‏پردازيم:

هر تاثیر تحقيقي دو نوع ويرايش مي‏شود: ويرايش فني و ويرايش محتوايي.

لنگر

ويرايش فنی
در ويرايش فني موارد ي از قبيل به دست دادن ضبط لاتيني نام‏ها معادل فرنگي اصطلاحات فني، تعيين محل تصاوير، اشكال جدول‏ها، مراعات شيوه مناسب جهت معرفي معین ات كتاب‏شناسي، تهيه فهرست مندرجات، فهرست تفصيلي، کلمه ‏نامـه ، فهارس ديگر، تنظيم صفحه عنوان و صفحه حقوق، اعراب گذاري‏هاي لازم ، تبديل مقياس‏ها سنوات، توضيح ضروری جهت برخي از اصطلاحات، معرفي اجمالي بعضي از اعلام در صورت نياز انجام مي‏شود.

لنگر

ويرايش محتوايي
هر نوع كاستي و نادرستي نحوي و زباني در اين ويرايش اصلاح مي‏شود. اگر اثر تحقيقي، متن تصحيح شده باشد، به بدخواني‏هاي مصحح توجه و با مراجعه به منابع – در صورت همکاری مصحح و در اختيار قرار دادن منابع- از درستي واعتبار توضيحات و تعليقات وي اطمينان حاصل مي‏شود. درباره آثار ترجمه شده مطابقت تمام وكمال ترجمه با متن اصلي ضروری است (دهنوي، ۱۳۷۷، ص ۱۰۰).

پيوست‏ها

اگر مطلب علمي داراي مطالبي باشد كه در گزارش پژوهش علمي ضروري نيست، مؤلف آن را در پيوست‏ها، ضميمه مطلب مي‏نمايد. به‏طور كلي آنچه پرسش نامـه را در درك، ارزشيابي تكرار پژوهش ياري مي‏كند، مانند نسخه كاملي از آزمون‏ها پرسش نامـه ‏هاي چاپ نشده و شاخص‏هاي آماري آنهاو…، مي‏تواند در پيوست آورده شود.

در اين بخش، برخي از پيوست‏هاي مربوط به اين مقاله آورده شده است:

۱٫۸٫فرم ارزيابي مقاله مربوط به تحقيقات ميداني (شماره ۱). ۲٫۸٫فرم ارزيابي مطلب مربوط به تحقيقات كتابخانه‏اي (شماره ۲). ۳٫۸٫فرم ارزيابي مقاله مربوط به ترجمه (شماره ۳). ۴٫۸٫نشانه‏هاي ويراستاري.

۲٫ محققان جهت آشنايي با ملاك‏هاي محتوايي و ساختاري، به فرم هاي ارزيابي مقالات مراجعه فرمايند.

۳٫ Theory

۴٫ Explanation .

۵٫ Research.

۶ .Methodology.

۷ .Abstract.

۸ .Key Words.

۹٫Scientific Method.

۱۰٫Introduction.

۱۱٫Method.

۱۲٫ Subjects.

۱۳٫Instruments .

۱۴٫Research Design.

۱۵ . Procedure

۱۶٫Data Analysis.

۱۷ . results.

۱۸٫Discussion.

۱۹٫Interpretation .

۲۰٫Conclusion.

۲۱٫Referrals.

۲۲٫ Citation.

۲۴٫ راه تشخيص آن در كتاب فهرست مستند «اسامي مشاهير مؤلفان» تاثیر كتابخانه ملي آمده است.

۲۵٫ Edition.

لنگر

چهارچوب مطلب قواعد مقاله نويسي

تحقيق و پژوهش از ارزش ويژه اي برخوردار است به جرات ميتوان گفت كه تمام پبشرفت هاي علمي صنعتي پژوهشي تكنولوژي جامعه شناسي بر پايه تحقيق و پژوهش استوار است. اصلي ترين و مهمترين شيوه ارائه نتايج يك بررسي و تحقيق، تهيه متن پژوهشي است و محققي در صحنه توليد وانتشار علمي موفق است كه بتواند نتايج پژوهش را در مجلات معتبر پژوهشي به چاپ برساند. از آنجا كه نوشتن صحيح و مناسب يك متن يك ركن اساسي براي چاپ مقالات علمي ميباشد، در اينجا سعي شده است كه به بررسيروش هاي صحيح نگارش مقالات پژوهشي پرداخته شود. به طور كلي هر مطلب پژوهشي حاوی اجزاي اصلي زير است:

عنوان
نام نويسنده يا نويسندگان
اطلاعات ارتباط
چكيده
واژگان كليدي
مقدمه
مباني نظري تحقيق
روش تحقيق
يافته هاي تحقيق
بحث و نتيجه گيري
فهرست منابع
لنگر

عنوان مطلب

۱) اولين بخش يك متن عنوان است كه بايد اشتراكاتي با مساله اصلي تحقيق داشته باشد و به شكلي جذاب عبارت ‌بندي شده باشد. نكات زير در گزینش عنوان مقاله قابل تذکر هستند : ۲) عنوان متن حتي الامكان بايد دقيق رسا بوده و از به كار بردن اصطلاحات ناآ شنا يا اختصاري خودداري شود. ۳) عنوان مطلب حتي الامكان بايد عبارت خاصي باشد كه نكات اصلي و عمده مساله را در بر داشته باشد. ۴) به طور معمول (نه هميشه) در نام‌گذاري اكثر تحقيق ها اين نكات در نظر گرفته مي شود: چه چيزي را ميخواهيم بررسي كنيم، در چه جامعه اي، در كجا در چه زماني. برای مثال عنوان يك مطلب ميتواند اين باشد: بررسي رابطه سطح سواد مادران و تغذيه كودكان در شهر تهران سال ۱۳۸۶ ۵) عنوان بايد «فاقد پيش داوري» باشد. به عنوان مثال، گزینش اين عنوان جهت يك متن ، مناسب به نظر نمي رسد: بررسي علل بي علاقگي رانندگان نسبت به بستن كمربند ايمني! ۶) چنانچه كلماتي در توصيف ويژگي تحقيق شما نقش كليدي دارند به احتمال زیاد در عنوان آن را بگنجانيد. مثل مطالعه آينده نگر تحقيق دوسويه كور تحقيق تصادفي شده ۷) هيچ گاه نبايد در عنوان مطلب نتيجه پژوهش را به صورت ثابت شده ذكر نمود.

لنگر

نويسندگان و آدرس ها

اسامي نويسندگان همكاراني كه در تحقيق شركت داشته اند بايد بطور كامل ذكر شود. همچنين نويسنده اصلي كه مسئول رابطه با خوانندگان است بايد معین شده آدرس كامل پست الکترونیکی وي در اختيار خوانندگان قرار گيرد.

لنگر

چكيده تحقيق

چكيده بعد از عنوان بيشتر از ساير بخشهاي يك متن خوانده ميشود در چكيده پارت هاي مختلف مطلب حاوی مقدمه، اهداف، روشها و نتايج تحقيقق بصورت خلاصه ذكر مي شود. متن بسياري از متن ها به طور كامل در دسترس ما نيست گاهي فرصت براي خواندن تمام مطلب نداريم و از اين رو چكيده متن اهميت زيادي دارد. در اكثر مجلات تعداد كلمات چكيده ۱۵۰ تا ۲۵۰ كلمه محدود است.

لنگر

واژگان كليدي

چند واژه كليدي كه از ارزش زيادي در مطالعه برخوردارند، در اين قسمت ذكر مي شود. ضمن اين كه با ذكر کلمه هاي كليدي در سايتهاي علمي مي توان به دنبال متن نيز گشت. به طور معمول تعداد اين عبارت ها حدود ۶-۵ كلمه در نظر گرفته مي شود.

لنگر

مقدمه

مقدمه يك مطلب پژوهشي ضمن بيان مسئله تشريح موضوع به آن مسئله جواب ميدهد كه اهمیت مطالعه حاضر براي انجام آن چه بوده است. در حقيقت با مطالعه مقدمه يك مطلب پژوهشي، خواننده با مسئله تحقيق آشنا شده و ضرورت انجام پژوهش را درك ميكند. متن مقدمه بايد روان باشد حتي الامكان به صورت خلاصه حداكثردر ۲ صفحه تايپ شود.

لنگر

روش تحقيق

در اين بخش از مطلب چگونگي روش انجام پژوهش توضيح داده مي شود. همچنين نمونه هاي مورد بررسي، چگونگي نمونه گيري، جامعه هدف، مراحل اجرائي پژوهش روش تجزيه تحليل داده ها ذكر مي شود. در اين سری درمورد تغيير بيشتر بحث شده روش اندازه گيري ميزان دقت چگونگي كنترل آنها بيان مي شود.

لنگر

يافته هاي تحقيق

در اين سری نتايج بدست آمده از پژوهش ذكر مي شود. نتايجي كليدي مطالعه بايد با كلمات روان دقيق بدون بزرگ نمايي ذكر شود. از راههاي مختلفي براي ارائه نتايج مصرف مي شود. استفاده از اعداد، جداول و نمودارها کمک ارزنده اي به ارائه مطلب بطور آسان تر مي نمايد ولی ضروری است داده هاي جداول و نمودارها به طور كامل تشريح شده و مورد تجزيه تحليل قرار گيرند. در موارد ي كه ازراهنمای ها آزمون هاي آماري جهت بررسي نتايج و تحليل داده ها مصرف شده باشد، بايد نوع آن نيز ذكر شود.

بحث و نتيجه گيري

در اين قسمت به تفسير نتايج ارائه شده مي پردازيم. همچنين مي توان به مقايسه نتايج به دست آمده از مطالعه حاضر با نتايج ساير تحقيق ها پرداخت با تذکر به مجموعه شواهد نتيجه گيري نمود. در صورت لزوم مي توان پيشگذاشته ايي براي انجام مطالعات بهتر و كامل تر در آينده بیان کرد .

لنگر

فهرست منابع

در پايان ضروری است كليه منابعي كه در تحقيق مورد استفاده قرار گرفته‌ اند، به شيوه اي مطلوب ذكر شوند. شيوه نگارش منابع در نشريات مختلف مفرق است و بهتر است از راهنمايي اين نشريات و شرايط نگارش مقالات کمک بگيريم.

لنگر

چند نكته اساسي در ارسال مقالات به نشريات علمي

به ياد داشته باشيد كه قبل از ارسال چكيده مقاله خود به يك مجله، ابتدا فرم شیوه نگارش مقاله را از آن مجله دريافت کرده چكيده را در قالب آن فرم تهيه تايپ نماييد (به عنوان مثال تعداد كلمات، فونت، تعداد خطوط، فاصله خطوط از كناره هاي صفحه و…)

لنگر

دلايل عدم پذيرش چكيده يك متن در نشريات علمي

۱) ابهام در مساله متن وجود تعداد زياد مقالات مشابه پيشين ۲) عدم تبيين زمينه اصلي تحقيق ۳) نمونه گيري نامناسب ۴) عدم رعايت اصول متن نويسي مورد نظر نشريه ۵) عدم ذكر صحيح ارقام آماري ۶) فقدان بحث و پرداختن به نتايج ۷) چكيده هاي خيلي كوتاه خيلي زياد ۸) بي دقتي در تهيه متن (غلط تايپي غلط ات متن) ۹) عدم رابطه موضوع متن با رويكرد نشريه

لنگر

چگونه يك متن علمي را خواندني تر بنويسيم؟

مارتين گرگوري بيش از يك دهه پيش در مجله «نيچر» نوشت: «دو نوع نوشتار‌ علمي وجود دارد. يك نوع براي جلب خواننده نوع ديگر تنها براي اين‌كه مورد ارجاع قرار گيرد اين نوع دوم مانند يك بيماري عفو ني سریع در حال گسترش است.»

به نظر مي‌رسد در اين مقطع زماني نيز تغييرات بسيار محدودي ايجاد شده است. هنوز اندازه زيادي از مقالات علمي‌انتشار ه فقط توسط پژوهشگران و محققان ي كه به موضوع مقاله علاقه‌مند هستند ، مورد تحقيق قرار مي‌گيرد و افرادي كه به تحقيق گذراي مقالات علمي مي‌پردازند، بيشتر به صفحات علمي روزنامـه ‌ها مجلات علمي عام مراجعه مي‌كنند.

با وجود مقالات فراواني كه درمورد نحوه نگارش صحيح قابل فهم جهت جلب توجه خواننده‌ها وجود دارد، پژوهشگران نبايد از فقدان راهنماهاي مناسب جهت نحوه نگارش مقالات گلا‌يه داشته باشند. بسياري از ژورناليست‌ها نويسندگان حرفه‌اي اين دو كتاب استاندارد درباره روش نگارش مطلب بهتر و علمي را مورد توجه قرار مي‌دهند: اجزاي سبك‌هاي نگارشي (استانك، وايت ۱۹۵۹) و درمورد خوب نوشتن (زينسر ۱۹۷۶) حال آن‌كه اين كتاب‌ها و كتاب‌هاي مشابه‌شان جهت بسياري از پژوهشگران ناشناخته‌اند. با وجود اين‌كه اين كتاب‌ها روش نگارش صريح مقالات علمي را به طور دقيق بيان نمي‌كنند ولی از جهت بيان نحوه صحيح سازماندهي مطالب نگارش مقالات شيوا و حاوي اطلاعات مفيد، زياد ارزشمند ند. مهم‌تر اين‌كه اين قبيل كتاب‌ها حامل يك پيام با اهمیت می باشند كه نويسندگان بايد مطالب را جهت خوانندگان بنويسند نه جهت خودشان.

اما هنوز بسياري از مقالات علمي و پزشكي، حاوي مطالب طولاني و مبهمي می باشند كه بيشتر خوانندگان و حتي آن‌هايي را كه آگاهي مناسبي به مورد دارند نيز گمراه مي‌كنند.

مسلماً محدوديت‌هايي در شكل ساختار مقالات علمي وجود دارد. در يك متن علمي همچنین در نظر گرفتن نكاتي كه مورد نظر مجلات علمي مختلف است بايد مقدمه، مواد روش‌ها، نتايج بحث در مورد نتايج در رابطه با تئوري اوليه آورده شود. ماهيت مقالات علمي بيان نتايج و بحث بدون خطا (bias)، محدوديت‌هايي را در روش نگارش مقاله ايجاد مي‌كند: بيان نتايج در عبارات با فعل مجهول (passive) به آن شكل غير شخصي مي‌دهد و لزوم به كار بردن مراجع مختلف نيز مانع مي‌شود كه متن مطلب به خوب ي دنبال شود. با اين وجود، اين قوانين به قدري انعطاف‌پذير هستند كه بتوان مطلب ‌اي نوشت كه حاوي مطالب مفيد و جذاب توجه باشد

لنگر

۱۰ فرمان براي نگارش علمي و جذاب

۱- يك تفكر قديمي در معماري وجود دارد كه مي‌گويد شكل اشيا از عملكردشان پيروي مي‌‌كند. اين تفكر در نگارش هم وجود دارد. بسياري از پژوهشگران عقيده دارند هيچ چيزي مهم‌تر از نتايج مقالاتشان نيست. ولی واقعيت اين است كه اولين عملكرد مقاله انتقال پيام به خواننده متقاعد كردن وي به ارزشمند بودن تحقيق انجام شده است بناجهت ن بهتر است قبل از شروع به نوشتن، درمورد پيام موضوع تأمل شود. حتي خوب است پيش از نوشتن عنوان متن ، راجع به نتايج مقاله نيز انديشيده شود. پژوهشگران امروزي كمتر به بيان نتايج خام مي‌پردازند هدفشان تفسير و بحث بهتر نتايج است (Horton,1995).

يك نويسنده ممكن است موضوعي را در ذهن خود روشن و واضح تصور كند و نيازي به توصيف تفسير حس نكند در صورتي‌ كه خواننده ممكن است اصلاً چنين تفكري نداشته باشد. تمام ترديد‌ها توسط خوانندگان مختلف از اين تفكر نويسنده ناشي مي‌شود كه مطلبي كه در تاثیر بحث و گفتگوي زياد جهت وي مسجل بديهي شده است جهت خواننده نيز واضح روشن است. گاهي اوقات، نتايجي كه مربوط به مساله اصلي نيستند هر قدر هم كه جذاب باشند، خوبتر است حذف شوند و چنانچه اين نتايج حذف شده مفيد اساسي باشند خوبتر است در يك مطلب ديگر بیان شوند.

يك نوشتار بايد يك پرسش اصلي را جواب دهد بي‌توجه ي به اين موضوع از دلايل شايع بي‌ميلي خوانندگان نسبت به مطالب است .(Lambert et al 2003) اين پرسش بايد معین ، جديد، مورد علاقه و استقبال جامعه علمي باشد (Perneger & Hudelson, 2004).

خوانندگان مجلات فوق تخصصي به توضيحات اضافه و طولاني درباره مورد مورد بحث علاقه‌اي ندارند، در حالي ‌كه در مجلات عمومي، براي ايجاد پس زمينه علمي مناسب براي خوانندگان نياز به توضيحات تكميلي حس مي‌شود. به طور كلي پژوهشگران بايد را جاي خوانندگان گذاشته و عمق و جزئيات ضروری مطلب را از ديدگاه خوانندگان بررسي كنند.

۲- مورد ديگر استفاده از شيوايي و فن بيان مناسب در حين پيروي از اسلوب مقاله ‌نويسي است. David Reese چنين عنوان مي‌كند كه در يك متن پزشكي، علمي يا هر نوع ديگر، نويسنده بايد با مصرف از لغات متداول سعي كند كه خواننده را نسبت مطلب نوشته‌شده متقاعد سازد. در عين حال، علي‌ر تلاش براي فصاحت مطالب، هرگز مشاهدات و حقايق ارايه‌شده در مقالات نبايد تحت تأثير فن خطابه قرار گيرند. به عنوان مثال در يك مطلب ضرورتي براي استفاده از صفات قيدهاي پيچيده وجود ندارد در صورتي ‌كه بيان نتايج و بحث منطقي و روان باشند، خواننده نيازي به لغات نامفهوم و غير ضروري جهت درك خوب مطلب احساس نمي‌كند.

كلمات غير ضروري خوبتر است حذف شود. يك نگارش پرتوان، اکثرا ً مختصر بصورت فشرده است. اين مورد درباره نوشته‌هاي عمومي نيز مصداق دارد. هر قدر در يك نوشته تركيبات طولاني‌ و پيچيده توضيحات اضافي در پرانتز بيشتر باشد، خوانندگان و حتي علاقه‌مندان به مورد را از ادامه مطالعه باز مي‌دارد. بهترين مطمئن‌ترين كار جهت جلب تذکر خواننده‌ها بيان مطالب به صورت صريح، قطعي معین است.

۳- خوانندگان انتظار دارند هر نوع اطلاعات ویِژگزینشه موجود در يك متن را در محل ویژه آن پيدا كنند. در صورتي‌ كه جابجايي‌هاي زيادي در محل‌هاي ارايه اطلاعات ايجاد شود، مثلاً برخي نتايج بدون آن‌كه در سری يافته‌هاي متن ذكر شده باشند در بحث مورد ارزيابي و تفسير قرار گيرند، خواننده را سردرگم مي‌كنند. مطالبي كه قرار نيست در قسمت بحث بیان شود بهتر است از سری نتايج حذف شود.

۴- عنوان مهم‌ترين جمله يك متن است. چنانچه خواننده‌اي ارزش نوشته‌اي را از عنوان آن برداشت نكند به خواندن آن ادامه نمي‌دهد. عنوان‌هاي طولاني حامل اطلاعات بيشتري هستند اما توجه كمتري جلب مي‌كنند، به‌خصوص در افرادي كه با نگاه سريع گذرا از روي عناوين موجود در فهرست مجلات، متن مورد نظرشان را گزینش مي‌كنند. عنوان‌هاي كوتاه جذاب‌تر هستند ولي ممكن است مفهوم كامل را نرسانند. عناويني كه از لغات ايهام‌دار مصرف مي‌كنند، جذابيت بيشتري جهت خوانندگان دارند، ولي نبايد به تبيين محتواي اطلاعاتي مطلب بپردازند. در نهايت در وقت انتخاب عنوان مناسب، باز هم بهتر است نويسنده خود را در جايگاه خواننده قرار دهد.

۵- خلاصه مطلب نيز داراي اهميت ي تقريباً مساوي با عنوان است، گاهي فقط بر اساس خلاصه مطلب يك خواننده تصميم مي‌گيرد مطلب را بخواند آن را كنار بگذارد. هر قدر هم يك مطلب حاوي اطلاعات قيمتي خیلی مهم باشد، در صورتي‌ كه در خلاصه بیان نشده باشد، خواننده علاقه‌اي به ادامه دادن مطالعه پيدا نمي‌كند. خلاصه متن به دو شكل نوشته مي‌شود؛ نوع آزاد كه حاوی يك پاراگراف است بيشتر در مقالات مولك اما و بيولوژي سل اما مصرف مي‌شود نوع ساختاري كه هر چهار سری مقاله در آن رعايت مي‌شود بيشتر در مقالات كلينيكال مصرف مي‌شود. درمورد اين‌كه خوب است خلاصه پيش از نوشتن متن تهيه شود يا بعد از اتمام آن، بهتر است كه هر دوروش يك‌بار مورد ارزيابي و آزمايش قرارگيرد و سپسراهنمای مناسب‌تر را انتخاب كنيم.

۶- بين بررسي متون مقدمه متن اختلاف زيادي وجود دارد، مقدمه نبايد تا جايي كه امكان دارد به مرور متون بپردازد هدف اصلي آن طراحي يك نقشه است كه نويسنده ابتدا به طور عام لزوم بررسي مساله را عنوان مي‌كند پس با نشان دادن روش‌ها به يك سؤال اصلي كه همان هدف مقاله است، مي‌رسد. يك تاريخچه كوتاه كه اهميت مطالعه را عنوان مي‌كند و اطلاعات قبلي موجود در اين زمينه را بيان كرده نقايص موجود را نمايان مي‌سازد، عموماً در مقدمه آورده مي‌شود.

۷- سری مواد و روش‌ها در مقاله بايد به طور تخصصي و با جزئيات كامل بیان شود. به نحوي كه محققان ديگر نيز بتوانند آن را انجام دهند. يك غلط شايع در اين بخش ، بيان نشدن برخي جزئيات ضروري است كه خواننده را از درك صحيحروش انجام بررسي باز مي‌دارد، بنابراي ن قرار دادن خود به جاي خواننده در اين قسمت نيز زياد مفيد خواهد بود. شركت‌هايي كه محصولات آن‌ها مورد مصرف قرار گرفته به طور خلاصه بايد ليست شوند.

۸- نتايج بايد با يك نظم توالي مرتب ارايه شوند، بيان نتايج بايد از توالي منطقي پيروي كند و نه از ترتيب زماني. در غير اين ‌صورت درك آن‌ها مانند چيدن به احتمال زیاد ت پازل در كنار هم است كه مي‌تواند بسيار گيج‌كننده باشد. از ارايه نتايج غير ضروري كه تأثير چنداني در بحث ندارند بايد پرهيز شود تا خواننده سردرگم نشود و پيام اصلي نيز كم‌رنگ‌تر نشود. هدف از نوشتن يك مطلب تحقيقاتي، ارايه يك فرضيه بحث تفصيل تفسير در مورد آن است. بناجهت ن بحث يك مقاله بايد كاملاً روان مرتبط با نتايج و با تفسيرهاي كامل ذكر منابع مختلف باشد. تفكرات انديشه‌هاي تحقيقاتي بايد با دلايل مستدل و مستند حمايت شوند به طور كاملاً واضح روشن مورد ارزيابي قرار گيرند تا خواننده بتواند با آن رابطه برقرار كند.

۹- در نهايت، افزايش تعداد مقالات تحقيقاتي و مقالات مروري نشان‌دهنده افزايش فشار بر محققان است تا در زمينه‌هاي مورد علاقه خود همگام با مقالات روز باشند. اما اگر چه روزانه بر تعداد الگوها راهنماها جهت نوشتن يك مقاله گويا و قابل درك افزوده مي‌شود، پژوهشگران از ميان اندازه زيادي از مقالات از همين الگو‌ها جهت گزینش متن مورد نظرشان مصرف مي‌كنند. پژوهشگران كماكان مقالات را، در صورتي كه به عنوان آن‌ها علاقه‌مند باشند پرسش پاسخ‌هاي مهمي را در برداشته باشند، مطالعه مي‌كنند هر قدر يك مطلب بهتر منطقي‌تر نوشته شود خوانندگان بيشتري را جذب مي‌كند بيشتر مورد ارجاع ساير مقالات واقع مي‌شود.

۱۰- و بالاخره اين كه در نظر گرفتن دو نكته زمان مقاله ‌نويسي بسيار با اهمیت است: پيام اصلي و خواننده مطلب ، چرا كه تمام هدف نويسنده متقاعد كردن خواننده به ارزش و ارزش تحقيق انجام شده است و اگر او به خواننده‌ها بي‌توجه ي كند، خواننده‌ها نيز به نوشته‌هاي او بي‌توجه ي مي‌كنند.

چگونه يك متن علمي بنويسيم؟

قسمت آخر

طريقه نگارش چكيده مطلب براي ارائه در نشريات بين المللي

لنگر

چكيده‌ مطلب : Abstract

در مجلات‌ علمي‌، چكيده‌ مطلب ‌ هم‌ معني‌ خلاصه‌ است‌. اما در لغت‌ نامـه ‌ اين‌ دو معنا تعريفي‌مفرق ‌ دارند. ‌بعضا در متون‌ علمي‌ هر دو به‌ يك‌ معني‌ بكار مي‌ روند. بطوريكه‌ بعضي‌ مجلات‌ از يك‌ لغت‌ براي ‌ هر دو مفهوم‌ استفاده‌ مي‌نمايند، اما ‌ اين‌ روش‌ فراگير نيست‌ و بسياري مجلات بين چكيده و خلاصه مقاله تمايز قائل می باشند . ( چكيده متن اي كه قبل از ارسال اصل مقاله جهت يك مجله ارسال ميگردد، چكيده متن پيشين ناميده ميشود كه با چكيدهاي كه در پايان مجلات آورده ميشود چكيده پسين فرق اساسي دارد).

چكيده‌ متن ‌ پارت ي‌ است‌ كه‌ خواننده‌ بعد از جذب‌ شدن‌ توسط ‌ عنوان‌ مقاله ‌ به‌ آن‌ نگاه‌ كرده‌ و آنرا مي‌خواند، ‌ چكيده‌ علاوه‌ بر كوتاه‌ بودن‌ بايد بطور معني‌ داري‌ خلاصه‌ شده‌ حاوي‌ مطالب‌ اصلي‌ مهمترين‌ يافته‌ هاي مسلم‌ متن ‌ باشد.

بايد به‌ مجله‌اي‌ كه‌ مي‌ خواهيد براي ‌ آن‌ مقاله ‌ بفرستيد نگاه‌ كرده‌ و طول‌ مبوسیله ‌ چكيده‌ ها رااز آن‌ استخراج‌نمائيد، علاوه‌ براي ن‌ بايد به‌ پارت ‌ “توضيحاتي‌ براي ‌ نويسندگان‌” رجوع‌ كرده‌ و چنانچه قوانين و ضوابط‌ خاصي‌ جهت ‌ نوشتن‌ چكيده‌ در آن‌ ذكر شده‌ آنرا رعايت‌ نمائيد. جهت مثال اکثرا ٌ ً گفته‌ مي‌ شود كه‌ چكيده‌ بايد بين‌ صد تا صد پنجاه كلمه‌ باشد.

چكيده‌ بايد حاوي‌ بخشهاي زير باشد:

حقايق‌ واصول‌ بكار برده‌ شده‌
روشها
نتايج‌ اصلي‌
ارزش ‌ نتايج‌ و تعبير تفسير آنها
چكيده‌ مقاله ‌ بايد حاوي‌ مطالب‌ حقايق‌ يافت‌ شده‌ در كار تحقيقي‌، و مهمترين‌ نتايج‌ ميزان‌ اهميت ‌ كار انجام شده بوده‌ ومعني‌ هر يك‌ از يافته‌ ها را بيان‌ نمايد. نبايد در چكيده‌ مطالبي‌ رابيان‌ نمود كه‌ در مقاله ‌ نيامده‌ است‌ بلكه‌ بايديافته‌ هاي‌ مرتبط بامطلب ‌ را در برداشته‌ و دقيق‌ باشد . نبايد در بخش ‌ چكيده‌ از عبارات ي‌ مثل‌ “اهميت ‌ يافته‌ ها در اين‌ مطلب ‌ بحث‌ شده‌ است‌…” استفاده‌ نمود زيرا اين‌عبارت‌ نظاير آن‌ هيچطور ‌ اطلاعاتي‌ را به‌ خوانندگان‌ نمي‌ دهند غير مفيد می باشند و فقط محدوديت مصرف از كلمات را جهت شما بيشتر مي كنند.(سقف۱۵۰كلمه)- . بجاي‌ اينها بايد يافته‌ ها راذكر کرده ‌ و بيان‌ كنيد كه‌ چرا اين‌ يافته‌ ها مهم‌ هستند .

چهار جزء اصلي‌ هر چكيده‌ عبارتند از:

۱- يافته‌ هايتان‌ ، چيزي‌ كه‌ قصد يافتن‌ ‌ آنرا داشته‌ايد. اين‌ موضوع‌ ممكن‌ است‌ قبلا در قسمت ‌ عنوان‌مطلب ‌ ذكر شده‌ باشد.

۲- اگر روشهاي ‌ بكار برده‌ شده‌ در كار تحقيقي‌ جالب‌ هستند توضيحي‌ راجع‌ به‌ آنها ذكر كنيد در غير اينصورت لزومي‌ به‌ اينكار نيست‌.

۳- نتايج‌ اصلي‌ كار را همراه‌ با تعابيراصلي آنها بصورت شفاف وواضح ذكركنيد.هرگزنبا يد از توصيفات‌ مبهم‌ استفاده‌ نمائيد. تعبير و تفسير‌ از نتايج‌ را براساس‌ اهميت ‌ ، كاربرد و استنباط‌ از آنها ذكر نمائيد.

۴- اندازه يك چكيده نبايد بيش از ۱۵۰كلمه باشد.

هر يك‌ از موارد فوق‌ را حداكثر در چند عبارت ‌ ذكر کرده ‌ و از كلمات اختصاري‌ كه در متن‌ استفاده‌ کرده ‌ايدو يا خود آنها را مخفف‌ كرده و به اختصار آورده ايد، در قسمت ‌ چكيده‌ استفاده‌ ننمائيد. در چكيده‌ از اشكال‌ جداول‌ استفاده‌ نکرده ‌ و به‌آنها آدرس‌ هم‌ ندهيد. از عبارات ‌ ساده‌ و مسلم‌ همراه‌ با مقادير اعداد استفاده‌ كنيد. برای مثال بنويسيد:”هشتادوشش‌ درصد ( ۸۶%) بيماران‌ بعد از بهبود ‌ سلامت ‌ خود را به‌ دست‌ آوردند”

در چكيده عبارات ‌ را طوري‌ ننويسيد كه‌ نياز باشد به‌ منبعي‌ آدرس‌ بدهيد ولي‌ چنانچه ضروری ‌ شد كه‌ درچكيده‌ به‌ منبعي‌ آدرس‌ دهيد بايد تمام‌ معین ات‌ منبع‌ يعني‌: زمان‌ چاپ‌ ، نام‌ نويسندگان،‌ نام‌ مجله‌ غيره‌ راذكر كنيد .

لنگر

متن ISI چگونه ارزيابي مي شود ؟

از عبارت عوامل مورد ارزيابي و رعايت استانداردهاي بانك اطلاعاتيISI، كميته علمي منتخب مجله، تنوع بين المللي مطلب هاي چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جايگاه نشر آن مي باشد.

اين گزارش حاوي اطلاعات ارزشمند ي پيرامون مجله ها و رتبه بندي آنها مي باشد. فاكتور تأثير (Impact Faktor)، جهت نخستين بار در سال ۱۹۹۵ توسط بنيانگذار ISI گارفيلد Garfield بیان شد و سریع به صورت دستورالعملي جهت گزينش بهترين مجله ها به كار رفت. حقيقت اين است كه اين فاكتور وسائل كاملي براي اندازه گيري كيفيت مقاله ها نمي باشد، بلكه چونآموزش بهتري وجود ندارد در حال حاضر نسبت به ديگر معيارها جهت ارزيابي علمي از مزايايي برخوردار است، لذا عموماً مورد مصرف قرار مي گيرد. JCR بيش از ۷۵۰۰ مجله معتبر را در حدود ۲۰۰ حوزه موضوعي از سال ۱۹۹۷ به بعد در بر مي گيرد و با استفاده از آن مي توان مجله ها را در حوزه هاي تخصصي، طبقه بندي شاخص هاي رتبه بندي آنها را بررسي كرد. JCR در دو نسخه موجود است، نسخه علمي آن در بر گيرنده بيش از ۵۹۰۰ ژورنال علمي و ورژن علوم اجتماعي مشتمل بر ۱۷۰۰ ژورنال است. JCR از طريق Web of knowledge به شرط پرداخت وجه اشتراك قابل بررسي است.

لنگر

ضريب تاثير (IF) چيست؟

فاكتور تاثير به صورت ميانگين، تعداد ارجاعات به يك مورد قابل استناد (نظير مطلب پژوهشي، متن مروري، نامـه ، ياد داشت، چكيده و..) در يك مجله علمي در طول زماني معين تعريف شده است. فاكتور تأثير، تعداد ارجاعات به متن هاي منتظر شده در دو سال قبل مجله تقسيم بر تعداد متن هاي انتشار شده در دو سال مذكور است. در موارد ي فاكتور تأثير مجله بطور ميانگين (كه معدل فاكتور تأثير طول زمان فهرست شدن آن مجله در ISI مي باشد)، نيز مورد استفاده قرار مي گيرد. اين شاخص مهمترين و در عين حال كاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI است. اين علت تمام ساله توسط ISI بر مبناي ارجاعات به هر يك از مجله هاي علمي آن محاسبه مي شود نتيجه در گزارش JCR انتشار مي شود. اين ضريب نه براي مطلب يا نويسنده بلكه جهت مجله محاسبه مي شود. محاسبه بر مبناي يك دوره سه ساله صورت مي گيرد.

لنگر

چگونه يك متن ISI ارزيابي مي شود؟

جهت اينكه بتوانيد يك مقاله بنويسيد، لازم است در اين زمينه اطلاعاتي داشته باشيد. چنانچه اين متن را جهت مؤسسه اطلاعات علمي ISI مي نويسيد، ابه احتمال زیاد لاً جهت تان خیلی مهم است كه بدانيد اين مطلب ها چگونه ارزيابي مي شود. امروزه ارزيابي مطلب هاي علمي يكي از دغدغه هاي جوامع علمي مي باشد. مؤسسه اطلاعات علميISI براي ارزيابي تحت پوشش فهرست نويسي خود، سه شاخص در نظر گرفته است: ۱- فاكتور تأثير گذار (IF): اين شاخص مهمترين در عين حال كاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI است.

۲- شاخص فوري(Immediately): تعداد ارجاعات به مقاله هاي انتشار شده مجله در سال مورد ارزيابي تقسيم بر تعداد مطلب هاي انتشار شده در همان سال مجله مذكور است. اين شاخص در حقيقت شيب بیشتر شدن منحني ارجاعات را بيان مي كند. ۳- شاخص نيمه عمر استناد(Cited Half-Life):نيمه عمر ارجاعات نيمه عمر استناد، تعداد سال هايي است كه از سال ارزيابي بايد به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد كل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزيابي باشيم.

به جمله ديگر، اين شاخص مدت زماني كه نيمي از كل استنادات به آن مجله صورت پذيرفته باشد را نشان مي دهد در حقيقت سرعت كاهش ميزان ارجاعات به مجله را بيان مي كند. بديهي است كه وقتي مقاله هاي يك مجله ارزش را جهت ارجاعات، زود از دست بدهند (مطلب ها سطحي باشند خيلي زود بي ارزش شوند)، فقط به متن هاي جديد مجله ارجاع داده مي شود. اين مساله باعث مي شود كه نيمه عمر ارجاعات به مجله كاهش يابد. بناجهت ن هر چه نيمه عمر ارجاعات به مجله بيشتر باشد، نشان مي دهد كه ارزش مطلب هاي مجله در طول بيشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار مي گيرند.

در مجموع هرچه نيمه عمرارجاعات به يك مجله بيشتر باشد، ارزش مجله بالاتر مي رود. در پايان هر سال، مجله هاي تحت پوشش فهرست نويسي ISI كه در فهرست وبگاه علم (Web of Science=WOB) قرار گرفته اند، ارزيابي مي شوند. معيارهاي ارزيابي و سنجش همان شاخص هاي ارزيابي ISI (سه شاخص اشاره شده دربالا) مي باشند. نتايج اين ارزيابي نيز درگزارش هاي ارجاع مجله JCR هر سال جهت اطلاع عموم اعلام مي شود. در بين فاكتورهاي بالا، فاكتور تأثير، كاربردي ترين شاخص مي باشد امروزه به طور وسیع اي در درجه بندي و ارزيابي مجله هاي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين فاكتور در حقيقت توانايي مجله هيأت تحريريه آن را در جذب بهترين متن ها نشان مي دهد.

بانك اطلاعات ISI، مركزي جهت فهرست نمودن پوشش دادن کامل مهمترين مجله هاي علمي انتشار ه در دنيا به منظور تبادل اطلاعات ميان محققان مختلف مي باشد. پر واضح است كه منظور از پوشش جامع، فهرست نمودن كل مجله هاي علمي انتشار شده در جهان نمي باشد. براي چه كه از طرفي مقرون به صرفه نيست از طرف ديگر تمام مجله هاي نشر يافته در جهان از استانداردهاي ISI پيروي نكرده اند و از غناي علمي لازم برخوردار نيستند. ارزيابي مجله هاي علمي ISI به طور مستمر و مستمر هر دو هفته صورت مي گيرد.

ارزيابي كنندگان ISI در حدود ۲۰۰۰ عنوان جديد را سالانه مورد ارزيابي قرار داده فقط ۱۰ تا ۱۲ درصد از مجله هاي علمي ارزيابي شده، گزینش مي شوند. هر مجله علمي قبل از گزینش شدن و فهرست شدن در ISI يكسري مراحل ارزيابي را پشت سر مي گذارند.

از عبارت عوامل مورد ارزيابي رعايت استانداردهاي بانك اطلاعاتيISI، كميته علمي منتخب مجله، تنوع بين المللي مطلب هاي چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جايگاه نشر آن مي باشد. لازم به ذكر است كه هيچ يك از اين عوامل به تنهايي مورد بررسي ارزيابي قرار نمي گيرد، بلكه با بررسي مجموع عوامل، يك امتياز كلي داده خواهد شد.

از عبارت موارد ي كه در ارزيابي مجله مورد توجه قرار دارد اين است كه عنوان مطلب ها، چكيده و كلمات كليدي بايد به زبان انگليسي باشد همچنين توصيه مي شود كه منابع نيز به زبان انگليسي نوشته شوند. چنانچه چه اطلاعات علمي با اهمیت زیاد به تمامي زبانها به چاپ مي رسد، اما موارد ذكر شده بايد به زبان انگليسي باشد تا تحت داوري ارزيابي ISI قرار گيرد زيرا ارزيابي كنندگان مجله هاي علمي در ISI نمي توانند عناوين ومنابع بكار رفته در متن ها را به زبان انگليسي ترجمه كنند. داوري علمي و تخصصي متن هاي چاپ شده در مجله بوسیله داوران نام آشناي علمي از عبارت عمده ترين موارد مورد تذکر ارزيابي كنندگان مي باشد كه گوياي اعتبار و غناي علمي مجله است. سه پايگاه WOS EST JCR از معتبرترين پايگاه هاي علم سنجي هستند كه بوسیله مؤسسه اطلاعات علمي ISI تهيه روز آمد سازي مي شوند.

پايگاه Essential Science Indicators) ESI بر مبناي دوره هاي زماني ۱۰ ساله، به ارائه آمار در قالب شاخص هاي تعيين شده توليد علم از عبارت رتبه علمي كشورها بر طبـق تعداد توليدات علمي، تعدا كل استنادها و نسبت استناد به توليدات علمي مي پردازد. در پايگاه Web of Science(WOS) امكان جستجو استخراج اطلاعات در طول دوره هاي زماني مختلف بر اساس شاخص هاي گوناگون علم سنجي وجود دارد.

پايگاه (JCR (Journal citation Reports به ارائه گزارش استنادي نشريه ها مي پردازد. از طرفي تعداد نشريه هايي كه هر كدام از اين پايگاه ها نمايه مي كنند نيز با ديگري مفرق است.

لنگر

بهترين معيارهاي ISI براي نمايه كردن مجله ها چيست؟

در سايتISI چهار مورد به عنوان ملاك هاي اصلي نمايه شدن مجله آمده است كه عبارتند از:

۱- بندي نشر، تعريف شده باشد يعني معلوم باشد كه فصلنامـه است، ماهنامـه است يا… در موعد معين آماده شود.

۲- فرآيند داوري براي مجله تعريف شده باشد.

۳- قواعد نشر بين المللي را رعايت كند. جهت مثال، عنوان مجله گوياي محتواي آن باشد.

۴- مقاله به هر زباني كه باشد با اهمیت زیاد نيست اما چند مورد در آن بايد به زبان انگليسي باشد كه عبارتند از: اسامي نويسندگان، عنوان، چكيده و كلمات كليدي و حتي الامكان منابع و مآخذ انگليسي باشد.

موارد فرعي هم وجود دارد كه حاوی اين موارد است:

۱- مجله بايد حوزه بين المللي داشته باشد به يك حوزه جغرافيايي ویِژگزینشه تعلق نداشته باشد.

۲- در حوزه آن مجله، ترجيحاً مجله مشابه نباشد اگر هست آن مجله معيار برتري نسبت به آنها داشته باشد.

۳- افراد به وجود آورنده آن حتي الامكان افراد شناخته شده اي باشند.

۴- افراد به وجود آورنده، توزيع جغرافيايي مناسبي داشته باشند مثلاً تمام ايراني نباشند.

اما موارد فرعي، نمره اضافه دارد و در قب اما يا رد مجله از طرفISI نقش بازي نمي كند.

لنگر

موسسه ISI چگونگي ارسال متن علمي به اين مركز

لنگر

موسسه اطلاعات علمي (Institute for Scientific Information):

بانك اطلاعات ISI مركزي براي فهرست نمودن و پوشش دادن کامل مهمترين مجلات علمي انتشار ه در دنيا به منظور تبادل اطلاعات ميان محققان مختلف مي باشد. شمار مجلات ISI ثابت نيست. يك مجله ممكن است در يك زمان٬ از مجلات ISI محسوب شود٬ ولی به دليل كاهش بار علمي٬ بعداً از ليست مجلات ISI كنار گذاشته شود. در حال حاضر بيش از ۱۶۰۰۰ مجله٬ در ليست ISI قرار دارند. هر ساله ۲۰۰۰ مجله جديد مورد ارزيابي قرار مي گيرد و حدود ده درصد آنها به ليست ISI اضافه مي شوند.

هر مجله علمي قبل از گزینش شدن و فهرست شدن در ISIيكسري مراحل ارزيابي را پشت سر مي گذارد. ازعبارت عوامل مورد ارزيابي و رعايت استانداردهاي بانك اطلاعاتي ISI كميته علمي منتخب مجله، تنوع بين المللي مقالات چاپ شده در آن، نشر به موقع مجله و جايگاه نشرآن مي باشد. ضروری به ذكر است كه هيچ يك از اين عوامل به تنهايي مورد بررسي و ارزيابي قرار نمي گيرد بلكه با بررسي مجموع عوامل يك امتياز كلي داده خواهد شد. از عبارت موارد ي كه در ارزيابي مجله مورد توجه قرار دارد اين است كه عنوان مقالات، چكيده كلمات كليدي بايد به زبان انگليسي باشد همچنين توصيه مي شود كه منابع نيز به زبان انگليسي نوشته شوند. اگر چه اطلاعات علمي مهم به تمامي زبانها به چاپ مي رسد ولی موارد ذكر شده بايد به زبان انگليسي باشد تا تحت داوري و ارزيابي ISI قرار گيرد زيرا ارزيابي كنندگان مجلات علمي در ISI نمي توانند عناوين و منابع بكاررفته در مقالات را به زبان انگليسي ترجمه كنند. داوري علمي تخصصي مقالات چاپ شده در مجله بوسیله داوران نام آشناي علمي از عبارت عمده ترين موارد مورد توجه ارزيابي كنندگان مي باشد كه گوياي اعتبار و غناي علمي مجله است.

لنگر

ارجاع به خود يا self citation چيست؟

چنانچه منابع ذكر شده در مقاله ٬ پژوهش نويسندگان خود متن باشد٬ اين كار از ارزش مقاله مي كاهد زيرا جنبه بين المللي بودن آن را ضعيف مي كند. درجه ارجاع به مجلات ISI كمتر از ۲۰٪ است.

لنگر

ضريب تاثير درجه تاثير يا Impact factor چيست؟

اين علت تمام ساله توسط ISI برمبناي ارجاعات به هر يك از مجلات علمي آن محاسبه مي شود و نتيجه در گزارشات ارجاع مجله يا Journal Citation Reports به اختصار JCR ٬ انتشار مي شود. اين ضريب٬ نه جهت مطلب يا نويسنده٬ بلكه براي مجله محاسبه مي شود. محاسبه برمبناي يك دوره سه ساله صورت مي گيرد. فرضا اگر در سال ۸۴ جمعا ۴۰ ارجاع به يك مجله صورت گرفته باشد و در آن مجله در سال ۸۲ تعداد ۲۶ مقاله و در سال ۸۳ تعداد ۲۴ مطلب چاپ شده باشد٬ ضريب ارجاع آن مجله٬ از تقسيم ۴۰ بر ۵۰ به دست مي آيد كه ۸/۰ است. يعني به طور متوسط ٬ هر مقاله آن نشريه ۸/۰ بار مورد استناد مقالات ديگر قرار گرفته است.

لنگر

ISI بودن يك مجله را چگونه تعيين كنيم؟

بهترين راه٬ مراجعه به سايت هايي نظير تامسون است. زيرا همچنان كه گفته شد٬ تعداد مجلات زياد است و هم ISI محسوب شدن يك مجله ممكن است هميشگي نباشد.هر نشريه با هر امتياز علمي در كشور چاپ شود اگر ضريب تأثيرش صفر باشد، در اين پايگاه قرار نمي گيرد. متأسفانه، در حال حاضر تمامي نشريات ايراني داراي ضريب تأثير صفر بوده جايي در اين پايگاه ندارند.

لنگر

ISC چيست؟

ISC يا همان پايگاه استنادي علوم جديد تكنولوژي كه شبیه ISI داراي مقالات پژوهشگران است كه خوشبختانه در ايران نيز چنين پايگاهي تاسيس شده است وهم اكنون به فعالی ت مي پردازد.

لنگر

معيار اصلي ورود مجلات به نمايه هاي سه گانه ISI چيست؟

بر اساس قانون تجمع گارفيلد متون هسته جهت تمامي رشته هاي علمي بيش از ۱۰۰۰ مجله نيست. همچنين مطالعه اي از سوي گارفيلد بر روي پايگاه اطلاعاتي اِس.سي.آي (Science Citation Index) نشان داده است كه ۷۵% ارجاعات در كمتر از ۱۰۰۰ عنوان مجله شناسايي شدند.

حال اگر لازم نباشد كه يك نمايه استنادي چند رشته اي کامل بيشتر از چندهزار مجله را پوشش دهد، اين مجلات را چگونه بايد برگزيد؟

هر چند برخي شائبه تاثير پذيري اين امر از سياست و … را بیان مي كنند اما نظر ISI Thomson چيز ديگري است. يعني هزينه- كارآيي. گارفيلد خود مي گويد: چون مساله پوشش، وجهي عملا اقتصادي دارد، معيار جهت آنچه گزینش مي شود، هزينه-كارايي است. هدف هزينه – كارآمدي يك نمايه به حداقل رسانيدن هزينه در ازاي شناسايي يك مدرك مفيد به حداكثر رسانيدن ابه احتمال زیاد ل دستيابي به يك مدرك مفيد انتشار ه است. يك نمايه هزينه- كارآمد بايد پوشش دهي را تا میزان امكان محدود به آن مداركي نمايد كه ممكن است افراد مفيدشان بدانند. به زبان آسان ISI Thomson مجلاتي را نمايه مي كند كه احتمـا ل استناد به آنها بيشتر باشد.اما چه شاخصي مي تواند صلاحيت ورود ديگر مجلات به جمع مجلات منبع ISI Thomson را تاييد كند.

جواب بسيار آسان است: فراواني استناد به مجلات در منابعي كه پيشتر در اين نمايه وارد شده اند.اگر دانشکده ها مي خواهند مجلات خود را در نمايه هاي سه گانه ISI Thomson وارد كنند، همچنین رعايت ضوابط عمومي مانند وضعيت نشر، كيفيت مقالات، تركيب سردبيري تحريريه … بايد در جستجوي راهكارهايي باشند كه به مجلات آنها از سوي مجلات منبع ISI Thomson، استناد شود. شايد يكي از راهها تشويق محققان دانش کده در استناد به مدارك مجلات داخلي، در مقالات ارسالي به مجلات تحت پوشش نمايه هاي سه گانه ISI Thomson باشد.

لنگر

پيوستن پايگاه استنادي علوم ايران به ISI :

رئيس كتابخانه منطقه اي علوم و تكنولوژي گفت: پيوستن ISC به ISI با هدف افزايش سهم توليدات علمي ايران در جهان در نشستي با مسئولين ISI در كتابخانه منطقه اي بررسي شد. با توجه به اينكه تمامي خصيصه هاي ISI در ISC نيز وجود دارد، كتابخانه منطقه اي علوم تكنولوژي شيراز كه مت ولی ايجاد ISC ( پايگاه استنادي علوم و تكنولوژي ) در كشور است، براي درج شدن مجلات بيشتري به زبان فارسي در ISI و ايجاد رابطه بيشترISC با ISI تلاش مي كند.

با برقراري پيوند علمي ميان ISI و ISC شناسايي علم به زبان فارسي در سطح بين المللي بيشترمي شود و سهم ايران از توليدات علمي دنيا بيشتر خواهد شد . اكنون بيش از ۶ هزار مطلب بوسیله مجلات معتبر در ISC توليد مي شود ولی انعكاس اين توليدات علمي در سطح بين المللي كم است كه با درج تعدادي از مجلات در ISI بازتاب علمي ايران در جهان بيشتر مي شود.

وي با بيان اينكه نیز اكنون ۲۵ مجله ايراني بوسیله ISI شناسايي شده و نمايه مي شود، افزود: در حال حاضر تلاش مي شود اين تعداد به ۵۰۰ مجله افزايش يابد . مسئول راه اندازي ISC در ايران با بيان اينكه ايران چهارمين كشور داراي مطالعات استنادي علوم بر پايه ISI است، گفت: كشورهاي ژاپن و چين نيز توانسته اند مجلات خود را به همينروش در ISI درج كنند.

گفتني است كتابخانه منطقه اي علوم تكنولوژي شيراز چندي پيش مأمور راه اندازي پايگاه استنادي علوم ايران و جهان ادرود شد اين مركز هم كانون در تلاش براي سنجش توليدات علمي در كشورهاي اسلامي، رتبه بندي نشريات كشورهاي اسلامي، توليد نمايه استنادي علوم كشورهاي اسلامي به منظور گسترش ISC در ميان تمامي كشورهاي اسلامي پيوند دادن ISC به ISI است .




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خرید vps خرید vps ارزان خرید سرور مجازی خرید سرور مجازی ارزان خرید وی پی اس خرید وی پی اس ارزان خرید فیلترشکن خرید vpn خرید vpn ارزان خرید vpn خرید vpn
سوپروب close
خرید بک لینک